جزای نقدی

جزای نقدی

بسمه تعالی

اشاره  : علاوه بر حبس ، شلاق ، محرومیت از حقوق اجتماعی ، اعدام و ... ، جزای نقدی نیز یکی از مجازاتهایی است که باتوجه به نوع جرم و سایر شرایط و اوضاع و احوال ممکن است برای مرتکب جرم در نظر گرفته شود و بر او تحمیل گردد . یکی از پرسشهای که وجود دارد آن است که این مجازات چگونه اعمال می شود و چنانچه مجرم فاقد قدرت مالی برای پرداخت آن باشد چه رفتاری با او به عمل می آید ؟

نحوه اجرای جزای نقدی

هر کس که به پرداخت جزای نقدی محکوم می شود باید آن را به محض قطعی شدن حکم بپردازد و چنانچه محکوم علیه  پس از لازم الاجرا شدن حکم ، جزای نقدی را نپردازد و از پرداخت آن ناتوان باشد و برای مقام قضایی اجرا کننده حکم هم از این امر مسلم شود که او واقعاً ناتوان از پرداخت می باشد به ازای هر 100000 ريال یک وز بازداشت می شود . پس اگر جزای نقدی مقرر در حکم دادگاه 1000000 ريال باشد و محکوم علیه از پرداخت آن عاجز باشد باید به ازای این مبلغ 10 روز در حبس باقی بماند .

باید توجه داشت که اولاً این مبلغ یعنی 100000 ريال به ازای هر روز نرخ ثابتی نیست و ممکن است با توجه به نرخ تورم توسط قوه قضاییه تعدیل شود و برای مثال در سال 1385 شاید این مبلغ به 150000 ريال افزایش پیدا کند . ثانیاً اگر میزان محکومیت به جزای نقدی یا باقی مانده آن کمتر از 100000 ريال باشد نیز یک روز بازداشت در نظر گرفته می شود .

پرسش : آیا محکوم علیه می تواند برای پرداخت جزای نقدی تقاضای مهلت کند ؟

پاسخ : مطابق قانون و با توجه به رای صادره از هیات عمومی دیوان عالی کشور به لحاظ فوریت اجرای احکام کیفری در مراجع قضایی و اعمال مجازاتهای مقرر درباره محکومین اعطای مهلت به محکوم علیه جایز نمی باشد . البته در عمل برخی از قضات به ویژه دادستانها عقیده دارند که می توان برای پرداخت جزای نقدی به محکوم علیه مهلت مناسب داد و اعزام او به زندان که جنبه بدآموزی داشته و با اهداف اصلاحی مقرر در جزای نقدی مخالف است ، باید خودداری کرد .

پرسش : اگر محکوم علیه از پرداخت جزای نقدی خودداری کند اما دارای مال و اموال باشد در این حالت چگونه از اموال او برای پرداخت جزای نقدی برداشت می شود ؟

پاسخ : اگر محکوم علیه دارای مال باشد با دستور مرجع قضایی مجری حکم به ترتیب زیر عمل می شود :

-          اگر مال مورد نظر وجه نقد باشد برای مثال مبلغ ... ريال در حساب بانکی محکوم علیه موجود باشد ، معادل جزای نقدی از آن ضبط و به حساب دولت واریز می شود .

-          درمورد اموال منقول مانند فرش ، اتومبیل ، تلفن همراه و.... یا غیرمنقول مانند خانه ، ملک ، باغ و ... چنانچه بدون معارض باشد معادل جزای نقدی و هزینه های اجرایی فوراً توقیف و به فروش می رسد و جزای نقدی و هزینه های مربوط از آن برداشت می شود . از این رو پس از توقیف مال ابتدا ارزیابی مال به دو نفر کارشناس واگذار می شود و سپس روز و ساعت و محل انجام مزایده با الصاق آگهی در معابر اصلی محل ، انجام مزایده به اطلاع عموم می رسد و به بالاترین قیمت پیشنهادی که نباید کمتر از قیمت کارشناسی باشد فروخته می شود .  باید توجه داشت که اگر ارزش مال به نظر کارشناس بیش از سی میلیون ريال باشد آگهی مزایده یک نوبت در روزنامه محلی و در صورت نبودن روزنامه محلی در یکی از روزنامه های کثیرالانتشار مانند اطلاعات ، ایران و ... نیز درج می شود . در همین جا لازم به ذکر است در مواردی که صدور سند انتقال به نام خریدار مال فروخته شده از طریق مزایده ، ضروری باشد دادگاه صادر کننده حکم پس از بررسی و احراز صحت جریان فروش و اقدامات اجرایی دستور تنظیم سند انتقال را صادر می کند .

پرسش : آیا هر مالی که از محکوم علیه بدست بیاید قابل فروش می باشد ؟

پاسخ : خیر ، در اصطلاح حقوقدانان مستثنیات دین قابل توقیف و فروش نیستند یعنی :

1 – مسکن مورد نیاز محکوم علیه و افراد تحت تکفل او با رعایت شان  مقام اجتماعی اش .

2 – وسایل نقلیه مورد نیاز و متناسب با شان او .

3 – اثاثیه مورد نیاز زندگی که برای رفع نیازهای ضروری او و خانواده اش لازم می باشد.

4 – آذوقه موجود به قدر احتیاج او و خانواده اش برای مدتی که عرفاً آذوقه ذخیره می شود .

5 – کتاب و ابزار علمی و تحقیقاتی برای اهل علم و تحقیق متناسب با شان او .

6 – وسایل و ابزار کار و پیشه برای کسبه و پیشه وران و کشاورزان که وسیله امرار معاش محکوم علیه و افراد تحت تکفل اوست .

پرسش : چنانچه مالی که از محکوم علیه توقیف شده با انجام مزایده فاقد مشتری باشد ، در این حالت تکلیف چیست ؟

پاسخ : هرگاه مال مورد نظر خریدار نداشته باشد و یا مبلغ پیشنهادی کمتر از قیمت کارشناس باشد ، حسب مورد تمام یا قسمتی از آن مال مطابق ارزیابی کارشناسی به دستور مرجع صادرکننده حکم به ازای جزای نقدی به تملک دولت در می آید و در اختیار سازمان جمع آوری و فروش اموال تملیکی قرار می گیرد .

پرسش : آیا می توان بدون انجام مزایده مال توقیف شده را فروخت ؟

پاسخ : اگر مال توقیف شده سریع الفساد باشد مانند گوشت یا گوجه فرنگی و .... و یا نگهداری آن مستلزم هزینه نامتناسب بوده و یا اینکه موجب خرابی یا پایین آمدن قیمت آن شود و نیز مالی که ارزش آن کمتر از سی میلیون ريال باشد بدون انجام مزایده و بر مبنای نظر کارشناسی به فروش می رسد .

پرسش : اگر محکوم علیه به لحاظ عدم پرداخت جزای نقدی و نداشتن مال به ازای هر دو هزار تومان یک روز بازداشت شود و در جریان اجرای حکم از او مالی بدست بیاید آیا بازداشت او ادامه پیدا می کند ؟

پاسخ : خیر ، در این حالت اکر مال مزبور آن قدر ارزش داشته باشد که بتوان از آن باقی مانده جزای نقدی را وصول کرد فوراً توقیف و اقدامات اجرایی مذکور نسبت به آن معمول و از محکوم علیه رفع بازداشت می شود .

پرسش : چنانچه قبل از مال فروش مال توقیف شده ، محکوم علیه جزای نقدی را بپردازد آیا از آن مال رفع توقیف می شود ؟

پاسخ : اگر جزای نقدی مقرر در حکم و هزینه های اجرایی توسط محکوم علیه پرداخت شود از مال توقیف شده رفع توقیف می شود .

پرسش : آیا شخص ثالثی به جای محکوم علیه می تواند جزای نقدی را بپردازد ؟

پاسخ : برابر اصل شخصی بودن مجازاتها ، مجازات باید بر مجرم تحمیل شود و شخص مجرم پاسخگوی عمل مجرمانه اش باشد . پرداخت جزای نقدی توسط شخص ثالث با این اهداف در تعارض بوده لذا پرداخت جزای نقدی توسط شخص ثالث به جای شخص محکوم صحیح نیست .

پرسش : آیا با فوت محکوم علیه می توان جزای نقدی یا دیه را از ورثه او گرفت ؟

پاسخ : در خصوص جزای نقدی پاسخ منفی است ولی در مورد دیه مسئله فرق می کند . اگر ورثه ترکه ( اموال بجامانده از متوفی ) را بپذیرند مسئولیت پرداخت دیه بر عهده آنان می باشد حتی اگر میزان اموال بجای مانده از متوفی ، کمتر از دیه باشد .

پرسش : آیا حقوق و مزایای احتمالی و آتی محکوم علیه مانند تعلق وام به او در سال آینده و ... مانع از بازداشت او می شود ؟

پاسخ : حقوق و مزایا و عواید احتمالی و آینده محکوم علیه و حتی مطالبات او از شخص ثالث در ازای جزای نقدی قابل توقیف نیست و مانع بازداشت او نمی شود .

پرسش : اگر محکوم علیه دارای مال باشد ولی اموال او با میزان محکومیت او تناسب نداشته باشد چه باید کرد ؟

پاسخ : در این حالت چنانچه تفاوت ارزش اموال با میزان جزای نقدی زیاد باشد محکوم علیه در ازای جزای نقدی بازداشت می شود و اقدامات اجرایی برای فروش و مطالبه قسمتی از جزای نقدی ادامه پیدا می کند و سپس محاسبه شده و از میزان مدت حبس محکوم علیه کاسته خواهد شد .

 

 
» موضوعات مطالب سایت «
 
 
مدرسه حقوق ایرانصفحه اصلی || درباره ما || پاسخ به سوالات شما || تماس با ما
feed-image