به وب سایت رسمی گروه مدرسه حقوق ، خوش آمدید  09122330365

 ضمن تشکر از شما کاربر عزیز که سایت مدرسه حقوق را جهت استفاده از خدمات ما انتخاب نموده اید به اطلاع شما میرسانیم این سایت با هدف ارتقاء سطح اطلاعات حقوقی و رفع نیازها و مشکلات حقوقی شما راه اندازی گشته و در جهت نیل به این هدف و رفع اشکالات موجود و ارائه خدمات بهتر ، رهنمودها و انتقادات و پیشنهادات شما کاربر عزیز را می طلبد . لازم بذکر است در طراحی و ارائه مطالب سعی بر رعایت سادگی و دسترسی آسان به مطالب و مشکلات متداول حقوقی گشته که جامعه بیشتر با آن دست به گریبان است.

تا چه قبول افتد و چه در نظر آید.

ضمنا کاربران محترم  می توانند از طریق قسمت ارتباط با ما و یا از طریق ایمیل این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید و یا gmail.com@ تقاضای خود را در زمینه استفاده از خدمات وکالتی و یا مشاوره حقوقی وکلای مجرب پایه یک دادگستری عضو گروه مدرسه حقوق در تمام نقاط داخل و یا خارج از کشور و نیز در زمینه مهاجرت اعلام نمایند تا در اسرع وقت با ایشان تماس حاصل گردد .

حقوق کیفری به زبان ساده

حقوقکیفریبهزبانساده

آشناییبامفاهیمحقوقکیفری

جرایمعلیهاموالواشخاصونحوهرسیدگیبهآنها

معاونتآموزشقوهقضائیه

قابلاستفادهدردفاترارشادومعاضدتقضایی

وشوراهایحلاختلاف

فهرستمطالب

پیشگفتار.......................................................................................................... 7

مقدمه.............................................................................................................. 10

فصلاول: آشناییبابرخیمفاهیمکیفری

قسمت اول: جرم، مجازات، اقدامات تأمینی و تربیتی و مسئولیت جزایی............... 11

قسمت دوم: انواع مجازاتها، مسئولیت کیفری و مدنی............................................ 12

قسمت سوم: جرایم قابل گذشت و غیر قابل گذشت.............................................. 14

قسمت چهارم: شخصی بودن مجازات..................................................................... 14

قسمت پنجم: متضرر از جرم، شاکی خصوصی، متهم و محکوم............................ 15

قسمت ششم: جرایم مشهود و غیرمشهود............................................................... 16

فصلدوم: آشناییبامراجعکیفریقضایی

قسمت اول: دادسرا................................................................................................... 17

قسمت دوم: مقاماتی که در دادسرا انجام وظیفه می کنند...................................... 18

قسمت سوم: مواردی که دادسرا شروع به تحقیقات می کند.................................. 19

قسمت چهارم: اعلام شکایت................................................................................... 20

قسمت پنجم: اعلام جرم و گزارش ضابطین........................................................... 21

قسمت ششم: نحوه انجام تحقیقات مقدماتی در دادسرا ......................................... 22

قسمت هفتم: کیفرخواست....................................................................................... 29

قسمت هشتم: دادگاههای عمومی جزایی، کیفری استان و انقلاب....................... 30

فصلسوم: آشناییباجرایمونحوهرسیدگیبهآنها

قسمت اول: جرایم علیه اشخاص............................................................................ 33

1 – قتل عمد، غیرعمد و صدمات بدنی عمدی و غیرعمدی و دیه....................... 33

2 – منازعه دستجمعی و آدم ربایی......................................................................... 63

3 – توهین و افتراء و قذف...................................................................................... 64

قسمت دوم: جرایم علیه اموال................................................................................. 67

6/حقوق کیفری به زبان ساده

1 – ربا...................................................................................................................... 67

2 – کلاهبرداری...................................................................................................... 67

3 – سرقت و تحصیل مال مسروقه......................................................................... 70

4 – خیانت در امانت................................................................................................ 78

5 – چک.................................................................................................................. 82

6 – تصرف عدوانی، رفع مزاحمت و ممانعت از حق ............................................. 90

7 – حریق و تخریب و اتلاف عمدی اموال و حیوانات........................................... 94

پیشگفتار:

تجربه نشان داده که در امور اجتماعی، اقتصادی، سیاسی وحکومتی هر

اندازه دانش عمومی و یا حرفه ای جامعه بیشتر باشد هزینه کمتری برای تنظیم

روابط اشخاص پرداخته می شود و دسترسی به عدالت برای مردم آسان تر خواهد

بود.

یکی از مشکلات و چالش های کنونی جامع ه ما عدم آگاهی و یا پایین

بودن سطح آگاهی اقشار مختلف جامعه نسبت به حقوق و تکالیف قانونی و

شهروندی شان است . اینکه انتظار داشته باشیم همه اشخاص دارای دانش

حقوقی و توانا در بهره بردن از تکنیک های حقوقی باشند امری محال و دست

کم در مدت کوتاه دست نایافتنی است . ولی می توان با استفاده از ادبیات ساده و

به شیوه کاربردی و بر مبنای نیازهای واقعی مردم در تنظیم روابط اجتماعی،

اقتصادی، مالی و ... با ارتقاء دانش عمومی شان راه را برای پیشگیری از بروز

اختلافات و سردرگمی آنان در دادرسی های مدنی و کیفری هموار و از مراجعه

به دس تگاههای قضایی، انتظامی و ... در غیر موارد ضروری کاست و هزینه

کمتری از حیث وقت و فشارهای روانی ناشی از اطاله دادرسی و احقاق حق

پرداخت.

شاید آوردن مثالی برای درک اهمیت موضوع مفید باشد . امروزه شاهد

وجود اختلافات زیادی بین مردم در خصوص خرید و فروش یا پیش فروش

اراضی و ساختمان ها هستیم . اگر قبل از وقوع عقد و تنظیم آن طرفین با آثار

قرارداد و عباراتی که در آن بکار می رود آشنا باشند اصولاً فرض تحقق اختلاف

منتفی شده یا احتمال بروز آن کم می شود . اگر طرفین معامله با آثار چک و

مقررات کنونی حاکم بر آن آشنا باشند و بدانند که چک به عنوان وسیله پرداخت

چه حقوق و تکالیفی را برای دارنده و صادر کننده و ظهرنویس ایجاد می کند

8/حقوق کیفری به زبان ساده

کمتر خطر نقض تعهد و ایجاد اختلاف و احیاناً تعقیب قضایی آنان را تهدید

خواهد کرد.

از اینرو افزایش آگاهی های عمومی در زمینه کیفری خصوصاً برای

اقشاری که بیشتر در م عرض آسیب های اجتماعی هستند مانند زنان و جوانان و

نیز در زمینه مدنی برای همگان نقش مهمی در کاهش اختلافات و آمار زندانیان

و بزه دیدگان و هزینه های مربوط خواهد داشت.

در این ارتباط حضرت آیت ا... هاشمی شاهرودی در دیدار مورخه

85/1/29 با مدیران مجموعه معاونت آمو زش می فرمایند : ”مردم سالاری و

مردم گرایی، کرامت انسانی، حقوق شهروندی، ایمان گرایی، علم گرایی و نظایر

آن اکنون در جامعه ما به یک فرهنگ تبدیل شده و لازم است آموزش مسائل

قضایی از بدو مدرسه تا دانشگاه و سپس در اجتماع به عنوان یک فرهنگ

با» نهادینه گردد .“ در این راس تا معاونت آموزش این مجموعه را تحت عنوان

با اهداف زیر تنظیم و تدوین نموده است: « حقوقخودآشناشویم

مرحله اول : ارتقاء دانش حقوقی شهروندان در قالب کاربردی با هدف

جلوگیری از وقوع اختلاف.

مرحله دوم : آشنایی شهروندان با مراجع قضایی و شبه قضایی در صورت

بروز اختلاف و مراجعه به آنها.

مرحله سوم : آگاهی مردم نسبت به حقوق و تکالیف قانونی شان در

مراحل مختلف رسیدگی های قضایی و اداری.

مرحله چهارم : ارایه نمونه های دادخواست و درخواست های مربوط جهت

استیفاء حقوق قانونی.

امید است خوانندگان این مجموعه با مطالعه آن قادر به تنظیم روابط

اجتماعی خود و ارشاد و راهنمایی دیگران در زمینه های مالی، معاملاتی، تجاری

و ... باشند و ما را از نظرات مفید و ارزنده شان در رفع نواقص و تکمیل مجموعه

در چاپ های بعدی محروم نسازند.

مقدمه/ 9

در پایان جا دارد تا از نویسنده این کتاب آقای شهرام محمدزاده مستشار

معاونت آموزش و جناب آقای دکتر محمود براتی نیا که در بازبینی مجموعه

فعالیت نموده و نیز از آقای علی محمد غلامی که در ویراستاری آن مشارکت

مؤثر داشتند، سپاسگزاری شود.

محمدسعیدجواهری

معاونآموزشقوهقضائیه

10 /حقوق کیفری به زبان ساده

مقدمه:

اگر حقوق را مجموعه ای از قواعد و مقرراتی بدانیم که روابط اشخاص را

تأمین می کند به منظور تضمین این قواعد و مقررات گاه جامعه با کیفر و

مجازات، در صدد اعمال قانون و برقراری نظم برمی آید . درحقیقت حقوق جزا

واکنش جامعه در مقابل تخلف از ن ظم اجتماعی است . در کشور ما مانند بسیاری

از کشورهای جهان قانون یکی از منابع اصلی و مهم تغذیه کننده حقوق جزاست .

به بیان دیگر معیار تشخیص رفتارهای نابهنجار و خطای انسانها در امور جزایی

قانون است که قبلاً در چهارچوب مواد به معرفی اعمال و ترک اعمال مجرمانه

پرداخته تا کسی به بهانه عدم اطلاع نظم جامعه را بر هم نزند . به عبارت دیگر

در یک تعریف ساده بتوان ادعا کرد که قانون همان خواسته ها و بایسته ها و

ارزشهای یک جامعه است که طی مجموعه مقررات برای ایجاد نظم در جامعه

بکار می رود . صرف نظر از آنکه قانونی درست است یا غلط، عادلانه است یا

ظالمانه، مفید یا مضر، نام آن هم برای جامعه و هم برای حکومت شیرین و

خوش آهنگ است این واژه به قدری مقدس است که حتی متخلفین نیز گاهی

اوقات در پناه آن می خواهند اعمال مجرمانه شان را توجیه کنند . و چه زیباست

که بدانیم همین قانون در برخورد با قانو ن شکنان، حقوقی را برای رعایت

حالشان مقرر داشته که هر انسان منصفی را در مقابل خود به تواضع وا می دارد.

فصلاول: آشناییبابرخیمفاهیمکیفری

اکنون با شناخت قانون وقت آن رسیده که با برخی مفاهیم کیفری نیز

آشنا شویم تا در مراحل بعد نیاز به توضیح آنها نداشته باشیم.

* قسمتاول: جرم،مجازات،اقداماتتأمینیوتربیتیومسئولیتجزایی

مطابق قانون کشور ما (ماده 2 ق انون مجازات اسلامی ) هر عمل یا ترک

عملی که قابل مجازات یا اقدامات تأمینی درباره آن باشد جرم نام می گیرد . برای

مثال کلاهبرداری یعنی بردن مال دیگری به نحو متقلبانه یا قتل یعنی از بین

بردن جان دیگری، که مقنن برای آنها مجازات قایل شده و نیز نپرداختن نفقه،

عدم ر ساندن شکایت زندانی به مقامات صالح، که باز هم ق انونگذار آنها را قابل

مجازات می داند. باید توجه داشت که رفتارهای مخالف نظم اجتماعی همیشه

عنوان جرم نمی گیرند بلکه وقتی جرم نامیده می شوند که از قبل برای آنها

مجازات یا اقدامات تأمینی و تربیتی منظور شده باشد . بر ای مثال دروغ گویی

عملی زشت و نکوهیده و غیراخلاقی است ولی تا هنگامی که شخص توسط

قاضی برای ادای شهادت ملتزم به راستگویی نشده و در دادگاه مرتکب بیان

دروغ نشده باشد قابل تعقیب و مجازات نیست هرچند که این عمل زشت ریشه

بسیاری از رفتارهای مجرمانه یا رذایل اخلاقی ب اشد. به بیان دیگر به هر عمل

ضد اخلاقی نمی توان جرم لقب داد مگر آنکه آن عمل مستوجب مجازات یا

اقدامات تأمینی و تربیتی باشد.

بنابراین اعمالی که انسان انجام می دهد چنانچه مخالف قانون باشد پاسخ

جامعه به آن در قالب مجازات یا اقدامات تأمینی و تربیتی داده می شود . همانطور

که قانونگذار جرم را تعریف می کند، مجازاتها و اقدامات تأمینی و تربیتی را نیز

تعریف کرده و حدود و میزان هر نوع از مجازاتها را به افراد جامعه می گوید و

12 /حقوق کیفری به زبان ساده

حتی نحوه اجرای آن را مشخص می کند . بین مجازات و اقدامات تأمینی و

تربیتی فرق ماهوی وجود دارد . گرچه هر دو در پاسخ به ارتکاب جرم اعمال

می شوند.

لیکن با مطالعه تاریخ بدست می آید که سالها تنها مجازاتهایی چون

حبس، شلاق، جزای نقدی و ... حاکم بر سرنوشت انسانها بود . در واقع، سلاحی

که به ظاهر ترس آور و بازدارنده مجرمان و دیگران از تکرار جرم تلقی می شد .

اما در بست ر زمان ثابت شد که مجازاتها به تنهایی مفید نیستند و اقدامات تأمینی

و تربیتی مانند نگهداری معتادان به الکل یا مواد مخدر در بیمارستهای

مخصوص، بکارگیری برخی مجرمان در کارگاههای آموزشی و حرفه ای، مراقبت

از مجانین در تیمارستانها، بستن مؤسسات و مراکز فرهنگی که به ساخت و

ترویج تصاویر و فیلم های خلاف اخلاق مشغول اند مؤثرترند از اینرو به تدریج

جایگزین برخی مجازاتها شده و یا در کنار آن مجازاتها اعمال می شوند و به

دوباره اجتماعی شدن بزهکار بیشتر کمک می کنند. البته باید توجه داشت که

صرف وجود جرم و مجازات یا اقدامات تأمی نی، شرایط را برای تعقیب و محاکمه

و اجرای مجازات مرتکب فراهم نمی کند بلکه عامل یک عمل باید دارای

مسئولیت جزایی باشد تا اجرای مجازات بر او عادلانه و مفید باشد . دیوانه ای که

عقل از کف داده یا کودکی که بین بد و خوب قدرت تشخیص و تمیز ندارد نمی

تواند مورد عتاب و خطاب و پرسش قرار گیرد . کسی قابل مجازات است که

مسئول باشد.

*قسمتدوم: انواعمجازاتها،مسئولیتکیفریومدنی

شنیده ایم که همه در مقابل قانون مساوی اند ولی درعمل شاهد هستیم

که برای انجام یک عمل مجرمانه توسط دو نفر حتی در یک پرونده مجازاتهای

مختلفی مقرر می شو د. باید دانست که اصل تساوی مجازاتها بدان معنی نیست

که برای همه افراد مجازات واحدی درنظر گرفته شود بلکه مقصود آن است که

همه در مقابل قانون مساوی بوده و از هیچ امتیازی برخوردار نیستند ولی برای

فصل اول  آشنایی با برخی مفاهیم کیفری/ 13

تأثیر مجازات بر پایه شخصیت و سابقه و موقعیت اجتماعی هر فردی مجازا ت

متناسب با شخصیت او آن هم بر مبنای قانون در نظر گرفته می شود تا برای

بازگشت فرد خاطی به جامعه شرایط فراهم گردد.

در حال حاضر در کشور ما پنج نوع مجازات وجود دارد:

الف) مجازاتتعزیری: به مجازاتهایی گفته می شود که نوع و مقدار آن

در شرع تعیین نشده و در حال حا ضر در کشور ما توسط قانونگذار نوع و میزان

آن مشخص شده و قاضی با توجه به شخصیت مجرم نسبت به اعمال آن اقدام

می کند مانند مجازات حبس و جزای نقدی.

ب) مجازاتبازدارنده: از طرف حکومت به منظور حفظ نظم و مراعات

جامعه در قبال تخلف از مقررات و نظامات حکومتی تعیین می گردد مانند تعطیل

محل کسب بواسطه گرانفروشی کالا.

ج) دیهخسارت مالی است که از طرف قانونگذار برای صدمات جسمانی

وارده به افراد از سوی مجرم باید پرداخت شود مانند خراشی که به صورت

دیگری وارد می آید و مرتکب باید به اندازه مبلغ ریالی یک شتر به مصدوم

بپردازد.

د) قصاص: مجازاتی است که در جرایم عمدی مرتکب به آن محکوم می

شود و باید با صدمات یا جنایت وارده یکسان باشد برای مثال قطع دست راست

مجرم بواسطه بریدن دست راست دیگری.

ه) حد: به مجازاتی گفته می شود که نوع و میزان و کیفیت آن در شرع

مشخص شده و قاضی اختیاری در کم و زیا د کردن آن ندارد برای مثال اگر ثابت

شود که ”الف“ مرتکب نوشیدن مشروبات الکلی شده مجازات او 80 ضربه تازیانه

حدی است.

در قسمت های قبلی متوجه شدیم که اگر کسی برخلاف قانون مرتکب

عملی شود قابل تعقیب و مجازات بوده و دارای مسئولیت کیفری است . حال این

سؤال مطرح می شود اگر شخصی با ارتکاب جرم علاوه بر هم زدن نظم عمومی

به دیگری خسارتی هم وارد کرده مسئول آن هم می باشد؟

14 /حقوق کیفری به زبان ساده

با شکاندن شیشه اتومبیل « الف » برای مثال تخریب جرم است حال اگر

مرتکب تخریب شود علاوه بر مسئولیت کیفری یعنی تحمل مجازات « ب»

نیز هست که اصطلاحاً به آن مسئولیت « ب» مسئول پرداخت خسارت به آقای

مدنی گویند . البته در جای خود به تشریح این مسئله، نحوه مطالبه خسارت و

مرجع صالح برای تقدیم دادخواست و ... می پردازیم.

*قسمتسوم: جرایمقابلگذشتوغیرقابلگذشت

در یک تقسیم بندی تخصصی جرایم از یک حیث به جرایم قابل گذشت

و غیر قابل گذشت تقسیم می شوند . جرایمی که تعقیب آنها مستلزم اقامه

شکایت از سوی متضرر از جرم است مانند جرم فحاشی، امتناع از سپردن طفل

به اشخاصی که قانوناً حق مطالبه او را دارند، افشای سرّ، ترک انفاق، سوزاندن

اوراق تجاری غی ردولتی (مثل سفته )، هتک حرمت، نشر اکاذیب و ... جرایم قابل

گذشت هستند . اگر شاکی خصوصی پس از اعلام شکایت گذشت کند یا پس از

محاکمه و هنگام اجرای حکم اعلام رضایت نماید حسب مورد تعقیب، محاکمه یا

اجرای حکم متوقف می شود . برعکس جرایم غیر قابل گذشت جرایمی اند که

رسیدگی به آنها متوقف به اعلام شکایت از سوی متضرر از جرم نیست برای

مثال قتل عمدی یا کلاهبرداری یا فروش مال غیر از جمله جرایم غیر قابل

گذشت هستند یعنی حتی اگر متضرر از جرم شکایتی نکرده باشد مراجع انتظامی

یا قضایی به محض اطلاع مکلف به تعقیب هستند . و چنانچه شاکی خصوصی

پس از اعلام شکایت گذشت کند رضایت او مانع تعقیب نمی شود . گرچه ممکن

است رضایت او منجر به اعمال تخفیف در مجازات متهم شود که در جای خود

بررسی میکنیم.

* قسمتچهارم: شخصیبودنمجازات

باید توجه داشت که برخلاف مسئولیت مدنی که بدهی و تعهد مدیون یا

محکوم ع لیه به ورثه اش منتقل می شود (در صورت پذیرش ترکه یعنی اموال

فصل اول  آشنایی با برخی مفاهیم کیفری/ 15

بجا مانده از متوفی ) مسئولیت کیفری قابل انتقال به ورثه نبوده و ورثه پاسخگو

نیستند. اما باید توجه داشت که این قاعده کلی در مجازاتها فرق می کند.

مجازات حبس به ورثه محکوم علیه منتقل نمی شود ولی مجازات ج زای

نقدی چنانچه از اموال محکوم علیه باقی باشد برداشت می شود . دیه نیز چون

جنبه مالی دارد در صورت پذیرش ترکه 1 از سوی ورثه از اموال متوفی برداشت

می شود.

*قسمتپنجم: متضررازجرم،شاکیخصوصی،متهمومحکوم

اگر جرمی علاوه بر، بر هم زدن نظم عمومی موجب ایراد خسار ت و ضرر

و زیان به دیگری شود به آن شخص متضرر از جرم گویند . برای مثال در بزه

تخریب علاوه بر، برهم خوردن امنیت عمومی و روانی جامعه، به مالباخته نیز

بلحاظ سرقت اموالش ضرر و زیان وارد می شود . اگر متضرر از جرم در مقام

اعلام شکایت برآید به او شاکی خصوصی گفته می ش ود و چنانچه برای مطالبه

خسارت وارده مبادرت به تقدیم دادخواست کند به او مدعی خصوصی اطلاق می

گردد. باید توجه داشت که ممکن است هر شخصی در مظان اتهام قرار گیرد ولی

به هر متهمی نمی توان مجرم گفت زیرا چه بسا پس از محاکمه از اتهام وارده

تبرئه شود از اینرو به صرف شکایت شاکی نمی توان دیگری را به عنوان متهم

به مراجع انتظامی یا قضایی فرا خواند مگر آنکه دلیل کافی برای این منظور

وجود داشته باشد.

مقصود از محکوم کسی است که به حکم دادگاه صلاحیت دار بابت

ارتکاب عمل مجرمانه به تحمل مجازات یا اقدامات تأمینی ملزم می شود . البته

باید دانست که حکم به تحمل مجازات یا اقدامات تأمینی هنگامی قابل اجراست

که قطعیت پیدا کرده باشد . (در فصل مربوط در این خصوص بیشتر صحبت می

کنیم.)

1 بهاموالبهجاماندهازمتوفی،ترکهگویند.

16 /حقوق کیفری به زبان ساده

* قسمتششم: جرایممشهودوغیرمشهود

قانونگذار در جرایم مشهود اختیارات بیشتری برای مأمورین کشف جرم و

ضابطان قایل شده که در جای خود به آن می پردازیم . از اینرو شناخت و تفکیک

این جرایم از یکدیگر مفید است. در موارد زیر جرم مشهود م یباشد:

الف  جرم در حضور ضابطین واقع شود یا بلافاصله مأمورین در محل

جرم حاضر و بلافاصله آثار جرم را مشاهده کنند.

ب  در صورتی که دو نفر یا بیشتر که ناظر وقوع جرم بودند یا خود بزه

دیده بلافاصله پس از وقوع جرم شخص معینی را به عنوان مرتکب جرم معرفی

کند.

ج  بلافاصله پس از وقوع جرم علایم و آثار و اسباب و دلایل جرم در

تصرف متهم یافت شود و یا تعلق آن به متهم ثابت گردد.

د  در صورتی که متهم بلافاصله پس از وقوع جرم قصد فرار داشته یا در

حال فرار یا فوری پس از فرار دستگیر شود.

ه  پس از وقوع جرم صاحب خانه بلافاصله ورود مأمورین را به خانه

تقاضا کند.

و  وقتی که متهم ولگرد باشد.

فصلدوم: آشناییبامراجعکیفریقضایی

یکی از مشکلات مردم در مراجعه به دستگاه قضایی عدم آشنایی شان با

صلاحیت و حدود وظایف و اختیارات مراجع قضایی است که در امور کیفری

دادسراها و دادگاههای عمومی جزایی و دادگاه کیفری استان بیشتر با آنها

سروکار داریم . البته مراجع دیگری چون دادسراهای نظامی یا دادگاههای نظامی

یک و دو نیز وجود دارند که در صورت لزوم به آنها نیز می پردازیم.

باید پذیرفت که عدم آشنایی با صلاحیت و شیوه مراجعه و دادرسی مراجع

کیفری موجب تضییع حقوق طرفین دعوی و اطاله دادرسی خواهد شد . از اینرو

در این فصل با قالب کاربردی به تبیین و تشریح نوع مراجع کیفری و صلاحیت

و نحوه رسیدگی و حدود اختیارات آنها می پردازیم تا شهروندان عزیز در مقام

دادخواهی به شیوه صحیح اقدام نموده و در مقام احقاق در زمان مناسب به حق

خود برسند.

* قسمتاول: دادسرا

بدون آنکه وارد بحث تاریخی دادسرا شویم باید گفت که دادسراها به

عنوان یک نهاد مستقل تأمین کننده حقوق و آزادیهای فردی و اجتماعی اند که

در اغلب کشورهای پیشرفته تأسیس شده و در حدود قانون انجام وظیفه می

کنند.

وظیفه اصلی دادسرا حفظ حقوق جامعه از طریق اقدام به کشف جرم و

تعقیب متهم و جمع آ وری دلایل جرم و نظارت بر حسن اجرای قانون است و نیز

حفظ حقوق متهم از حیث فراهم کردن تدارک دفاع و تشکیل جلسات دادرسی

عادلانه و بی طرفانه برای کشف حقیقت و اعمال قانون می باشد.

18 /حقوق کیفری به زبان ساده

در حال حاضر در کشور ما دادسرا که موسوم به دادسرای عمومی و

انقلاب است در حدود قانون وظیفه کشف و تعقیب بیشتر جرایم را برعهده دارد

به جز جرایمی که در صلاحیت دادسرای ویژه روحانیت و دادسرای نظامی قرار

گرفته و نیز برخی جرایم که اصولاً ابتدا به ساکن در دادگاه رسیدگی می شود و

در دادسرا مطرح نمی شوند یعنی جرایمی که مجازات آنها مشمول حد لواط یا

زناست و یا جرایمی که مجازات قانونی شان فقط تا سه ماه حبس یا جزای نقدی

تا 1,000,000 ریال است و یا جرایمی که اطفال مرتکب می شوند که در این

موارد پرونده مستقیماً در دادگاه صلاحیت دار مطرح و رسیدگی خواهد شد.

* قسمتدوم: مقاماتیکهدردادسراانجاموظیفهمیکنند.

ریاست دادسرا با دادستان است که به تعداد لازم معاون و دادیار در اختیار

دارد و نیز مقامی به نام بازپرس در دادسرا انجام وظیفه می کند که قانوناً دارای

استقلال رأی در مقابل دادستان بوده و در مقایسه با دادیاران که تحت سلسله

مراتب اداری قرار گرفته و تابع نظر دادستان هستند، به نسبت مستقل می باشد.

برای مثال بازپرس حق دارد با نظر دادستان مبنی بر مجرمیت متهم

مخالفت کرده و عقیده به منع تعقیب متهم داشته باشد و در صورت تحقق

اختلاف نظر بین دادستان و بازپرس مقام قضایی دیگر آن هم بالاتر از آن دو

یعنی دادگاه صالح نسبت به حل اختلاف اقدام می کند ولی دادیاران از این حیث

تابع نظر دادستان بوده و باید مطابق نظر او عمل کنند.

دادستان نظارت کامل بر تحقیقات مقدماتی داشته و حتی ضابطین یعنی

مأمورینی که در کشف جرم و بازجویی مقدماتی و حفظ آثار و دلایل جرم و

جلوگیری از فرار و مخفی شدن متهم و ... اقدام می کنند مانند مأمورین

کلانتری ها تحت نظارت او انجام وظیفه می نمایند.

فصل دوم  آشنایی با مراجع کیفری قضایی/ 19

* قسمتسوم: مواردیکهدادسراشروعبهتحقیقاتمیکند.

برای اینکه تحقیقات دادسرا دارای مجوز بوده و واجد اثر قضایی باشد باید

تعقیب و شروع به آن قانونی و منطبق با موازین مربوط به عمل آید . بازپرس

وقتی اقدام به تحقیقات می کند که:

الف  دادستان پرونده را به او ارجاع کرده باشد.

ب  شکایت یا جرمی اعلام شود و مورد از موارد فوری بوده و به

دادستان دسترسی نباشد.

ج  در جرایم مشهود هنگامی که خودش ناظر وقوع جرم باشد.

با نگاهی به پرونده های کیفری مشاهده می شود که بیشتر پرونده ها یا با

اعلام شکایت از سوی شاکی خصوصی یا با اعلام جرم توسط مأمورین به

دادستان امر تعقیب آغاز شده و دادستان پرونده را به بازپرس و دادیار ارجاع می -

کند.

سؤال: آیا بین قضات دادسرا برای رسیدگی به پرونده تقسیم کار وجود

دارد؟

جواب: تحقیقات مقدماتی کلیه جرایم در صلاحیت بازپرس است برای

مثال بازپرس هم صلاحیت تحقیقات نسبت به پرونده قتل عمدی را دارد و هم

صلاحیت رسیدگی و تحقیقات نسبت به پرونده تصرف عدوانی را ولی دادستان و

دادیار فقط در جرایمی که در صلاحیت دادگاه کیفری استان نیس ت، اجازه

رسیدگی وتحقیقات دارند . جرایمی که دادیار و دادستان اجازه رسیدگی ندارند

عبارتند از:

الف) جرایمی که مجازات قانونی آن قصاص نفس یا قصاص عضو یا

سنگسار یا صلب یا اعدام یا حبس ابد است.

ب) جرایم مطبوعاتی و سیاسی.

ج) کلیه جرایم ارتکابی از سوی برخی مقامات ما نند قضات، وزراء و

معاونان آنها، سفرا، نمایندگان مجلس و ...

20 /حقوق کیفری به زبان ساده

* قسمتچهارم: اعلامشکایت

به موجب قانون اعلام شکایت برای شروع به تحقیقات کافی است ولی

نه هر شکایتی، شکایتی که دارای شرایط قانونی بوده و نویسنده آن مشخص

باشد. شاکی خصوصی می تواند شکایت خود را شخصاً یا توسط وکیل دادگستری

اعلام کند. در شکواییه باید توجه داشت که نکات زیر رعایت گردد:

الف) نام، نام خانوادگی، نام پدر و نشانی دقیق شاکی.

ب) موضوع شکایت و تاریخ و محل وقوع جرم.

ج) ضرر و زیان و خسارتی که به شاکی وارد شده و مورد تقاضاست.

د) مشخصات و نشانی شخصی که از او شکایت شده (در صورت امکان).

ه) دلایل و مستندات شکایت و اسامی و مشخصات گواهان و مطلعین

(در صورت امکان).

قضات ذی ربط و ضابطان دادگستری وظیفه دارند شکایت کتبی یا

شفاهی را همه وقت حتی بعد از وقت اداری یا در ایام تعطیل قبول نمایند . گرچه

شکایت برای شروع به تحقیقات کافی است اما نباید تصور کرد که به صرف

اعلام شکایت می توان آزادی دیگران را سلب کرد و افراد موضوع شکایت را به

عنوان متهم تحت تعقیب قرار داد، بلکه پس از انجام تحقیقات و جمع آوری

دلایل کافی تعقیب دیگران قانونی و موجه خواهد بود، از اینرو اعلام شکایت

یکی از موارد قانونی شروع به تحقیق است نه مجوز تضییع حقوق دیگران.

فصل دوم  آشنایی با مراجع کیفری قضایی/ 21

نمونهتقدیمشکایتبهدادسرا

ریاستمحترمدادسرایعمومیوانقلابشهرستان ...

اینجانب ... فرزند ... مقیم ... بهعنوانترکانفاقازهمسرمآقای ...

فرزند ... مقیم ... شکایتدارم . همسرمازتاریخ ... محلزندگیمشترکرا

ترککردهومدتدوماهاستکهبهمنوفرزندمشترکمان ... خرجونفقه

نمیدهد . بیشتراعضایفامیلوخانوادهازماجرامطلعهستندکهدرصورت

لزومتقاضایتحقیقازآنانرادارم . ازاینروخواهشمنداستدستورتعقیب

کیفریوانجامتحقیقراصادرفرمایید. اسامیونشانیگواهانومطلعیندر

زیرآمدهاست:

1  .................

2  ................

امضاءاثرانگشت

* قسمتپنجم: اعلامجرموگزارشضابطان

هرگاه کسی اعلام کند که ناظر وقوع جرمی بوده و جرم مزبور از جمله

جرایم غیر قابل گذشت باشد مانند قتل، سرقت، کلاهبرداری و … این اظهار

برای شروع به تحقیقات کافی است ولی اگر اعلام کننده شاهد قضیه نباشد به

صرف اعلام نمی توان شروع به تحقیقات کرد . نامه هایی که هویت نویسنده و

اعلام کننده آن مشخص نباشد مبنای شروع به رسیدگی قرار نمی گیرد مگر

آنکه دلالت بر وقوع امر مهمی کند که موجب اخلال در نظم و امنیت عمومی

بوده یا دارای قراینی باشد که به نظر قاضی برای شروع به تحقیق کافی باشد.

گزارش ضابطان نیز مبنای قانونی برای شروع به تحقیقات است ولی باید

توجه داشت که گزارش آنها هنگامی مبنای شروع به تحقیق قرار خواهد گرفت

که موثق بو ده و برای قاضی ارزش و اعتبار داشته باشد . در هر دو حالت (اعلام

جرم یا گزارش ) هنگامی دستور تعقیب قضایی صادر می شود که جرم غیرقابل

22 /حقوق کیفری به زبان ساده

گذشت باشد و در جرایم قابل گذشت تا هنگامی که شاکی خصوصی اعلام

شکایت نکند مراجع انتظامی و قضایی اجازه تعقیب و تحقیق نخواهند داشت.

* قسمتششم: نحوهانجامتحقیقاتمقدماتیدردادسرا

پس از اعلام شکایت یا اعلام جرم و تشکیل پرونده، دادستان به عنوان

نماینده جامعه و ناظر برحسن اجرای قوانین، با نظارت بر جریان تحقیق، پرونده

را حسب مورد به دادیار یا بازپرس ارجاع می دهد. مقامات دادسرا نیز با ار جاع

مکلف به رسیدگی مطابق قانون هستند و باید حقوق اصحاب دعوی اعم از

شاکی و متهم را رعایت کنند . رعایت و در نظر داشتن نکات زیر در حفظ حقوق

شهروندان ضروری است:

1 – شاکی حق دارد هنگام تحقیقات، گواهان خود را معرفی و دلایل اش

را اظهار کند و از صورتجلسه تحقیقات مق دماتی تا جایی که به تشخیص قاضی

مخالف با محرمانه بودن تحقیقات نباشد پس از پرداخت هزینه رونوشت بگیرد.

2 – شاکی می تواند تأمین ضرر و زیان خود را از مقام قضایی درخواست

کند، در صورتی که درخواست شاکی مبتنی بر دلایل قابل قبول باشد قرار تأمین

خواسته صادر و از اموال متهم مطابق قانون توقیف می شود.

نمونهدرخواستتأمین

بازپرسمحترمشعبه

اینجانبفرزندشاکیپروندهکلاسهدرخصوصتخریب

عمدیشیشهاتومبیلپیکانبهشمارهتوسطآقایباتوجهبهنظر

کارشناس،گزارشکلانتریکپیمصدقسنداتومبیلومطابقماده 74

قانونآییندادرسیدادگاههایعمومیوانقلابدرامورکیفریتقاضایتأمین

وتوقیفاموالمتهمبهمبلغریالدارم.

امضاءاثرانگشت

فصل دوم  آشنایی با مراجع کیفری قضایی/ 23

3 – اگر ثابت شود شاکی تعمداً و برخلاف حقیقت اقدام به طرح شکایت

علیه دیگری کرده با شکایت طرف مقابل و درخواست او فرد خاطی قابل تعقیب

کیفری بوده و با حکم دادگاه ملزم به پرداخت خسارت خواهد بود.

4 – پس از جمع آوری دلیل و بررسی ادعای شاکی یا گزارش ضابطین

می توان دیگری را به عنوان متهم به دادسرا احضار کرد و احضار متهم باید به

وسیله احضارنامه و رعایت تشریفات قانونی صورت گیرد.

5 – در احضارنامه که در دو نسخه تنظیم می شود نام، نام خانوادگی

شخص احضار شده و علت احضار و محل حضور و نتیجه عدم حضور قید می

شود.

24 /حقوق کیفری به زبان ساده

نمونهاحضارنامه

برگاحضاریه

شمارهپرونده: .............................

نام احضار شونده: نام خانوادگی: نام پدر:

شغل: شهرت:

اقامتگاه: استان:

شهرستان:

روستا:

خیابان ..................................................................................... کوچه ................................................ پلاک ...................

محل حضور  شعبه

به نشانی:

وقت حضور:

علت حضور:

تاریخ ابلاغ ..................... روز ................ ماه ....................... سال ............................. امضاء ......................

محل گواهی مأمور ابلاغ .............................................................................................................................................

اگر احضار شونده بدون عذر موجه در وقت مقرر حاضر نشود، برگ جلب فرستاده خواهد شد.

قوهقضائیه

(دادگستریجمهوریاسلامیایران)

فصل دوم  آشنایی با مراجع کیفری قضایی/ 25

6 – متهم موظف است در موعد مقرر در احضارنامه نزد قاضی حضور پیدا

کند مگر آنکه دارای عذر موجهی مانند بیماری که مانع حرکت او است یا مبتلی

به حوادث مهم از قبیل حریق، سیل، زلزله و … شود. اشخاصی که حضور پیدا

نکرده و گواهی عدم امکان حضور هم نفرستند به دستور قاضی جلب می شوند.

7 – جلب متهم نیز با برگ جلب به عمل می آید و به استثنای موارد

فوری در روز صورت می گیرد . برگ جلب تنها به امضای قاضی و با مهر شعبه

دارای اعتبار است.

8 – پس از جلب، متهم بلافاصله تحویل مقام قضایی می شود و

مأمورین در صورتی می توانند او را بازداشت کنند که بیم تبانی و فرار و محو آثار

جرم باشد . در هر صورت مأمورین حق ندارند متهم جلب شده را بیش از 24

ساعت در کلانتری توقیف و نگهداری کنند . این عمل جرم و مرتکب یا مرتکبین

آن قابل تعقیب و مجازات اند.

9 – قاضی هم حق ندارد کسی را احضار یا جلب کند مگر اینکه دلایل

کافی برای احضار و جلب موجود باشد.

10 – قاضی مکلف است بلافاصله پس از حضور متهم یا جلب او تحقیق

را شروع و در صورت عدم امکان حداکثر ظرف 24 ساعت از او تحقیق کند . در

غیر این صورت عمل او بازداشت غیر قانونی تلقی و جرم محسوب می شود.

11 – متهم حق دارد در نزد بازپرس یا دادیار یک نفر وکیل همراه داشته

باشد. وکیل متهم بدون مداخله در امر تحقیق پس از پایان تحقیق مطالبی را که

برای کشف حقیقت و دفاع از متهم یا اجرای قانون لازم است به قاضی می

گوید.

12 – قاضی پس از حضور متهم ابتدا هویت، مشخصات و نشانی او را

دقیقاً سؤال می کند و از او می خواهد که مواظب اظهاراتش باشد زیرا اظهارات

او علیه او بکار گرفته می شود.

26 /حقوق کیفری به زبان ساده

برگبازجوییوصورتمجلس

دادخواهاندادخواندهتاریخجزوهدانپرونده

بتاریخ ...............................................................................................................................

س  خود را معرفی نمائید و مفاد ماده و تبصره 129 قانون آئین دادرسی

دادگاههای عمومی و انقلاب در امور کیفری و تبصره یک آن به شما تفهیم

می شود مواظب اظهارات خود باشید.

ج  نام ........... فرزند ............ نام خانوادگی ............... شهرت .............. سن

...................... شغل و محل کار .............................................................. با/بی سواد

اهل .............................................................. مقیم...................................................

مذهب ........................... تبعه ...................... پیشینه محکومیت کیفری دارم/ندارم

- دارای عیال/بدون شوهر و اولاد و از مفاد ماده و تبصره 129 آئین دادرسی

دادگاههای عمومی و انقلاب در امور کیفری مطلع شدم هر وقت اقامتگاه خود

را تغییر دادم اطلاع م یدهم مواظب اظهارات خود هستم.

اظهاراتمتهم

بسمهتعالی

فصل دوم  آشنایی با مراجع کیفری قضایی/ 27

13 – قاضی باید به متهم تفهیم کند که نشانی اعلامی توسط او محل

اقامت قانونی اش محسو ب می شود و اگر محل اقامت خود را تغییر دهد باید

محل اقامت جدید را به گونه ای که ابلاغ ممکن باشد اعلام کند و الا احضاریه

به محل اقامت سابق او فرستاده می شود.

14 – در جرایمی که چند نفر متهم به ارتکاب آن هستند از متهمین به

صورت انفرادی تحقیق می شود مگر آنکه مو اجهه حضوری ضرورت پیدا کند که

به دستور قاضی صورت می گیرد . باید توجه داشت که رعایت موازین شرعی در

مورد متهمین زن ضروری است.

15 – پاسخ متهم به سؤالات همانطور که بیان می شود بدون تغییر و

تبدیل یا تحریف باید نوشته شود و متهم باسواد حق دارد پاسخ سؤالات را

خودش بنویسد.

16 – پس از تفهیم اتهام و دلایل متهم برای اینکه به او دسترسی باشد

و نیز به جهت حضور به موقع او در موارد لزوم و جلوگیری از فرار یا پنهان شدن

یا تبانی او با دیگری قاضی یکی از قرارهای تأمین را برمبنای ملاک های قانونی

برای او صادر می کند.

این قرارها به ترتیب اهمیت و شدت عبارتند از:

بازداشت موقت.

وثیقه.

کفالت.

التزام به حضور با تعیین وجه التزام.

التزام به حضور با قول شرف.

17 – قرار تأمین باید با اهمیت جرم و شدت مجازات و دلایل و اسباب

اتهام و احتمال فرار متهم و از بین رفتن آثار جرم و سابقه متهم و وضعیت مزا ج

و سن و حیثیت او متناسب باشد.

28 /حقوق کیفری به زبان ساده

18 – متهمی که درباره او قرار بازداشت موقت یا وثیقه یا کفالت صادر

شده (در صورت عجز از معرفی یا وثیقه یا کفالت ) به زندان معرفی و بازداشت

خواهد شد.

19 - کفیل یا وثیقه گذار پس از پذیرش کفالت یا وثیقه در هر مرحله از

رسیدگی با معر فی متهم می تواند درخواست رفع مسئولیت و یا آزادی وثیقه خود

را بنماید.

20 – هرگاه متهمی که ملتزم شده یا وثیقه داده در موقعی که حضورش

ضروری است حاضر نشود وجه التزام از او اخذ و یا وثیقه ضبط می شود و نیز

کسی که از متهم کفالت کرده یا برای او وثیقه سپرده و متهم در هنگامی که

حضورش لازم بوده حاضر نشود و پس از اخطار به آنها متهم را ظرف 20 روز

حاضر و تسلیم نکنند وجه الکفاله و یا وثیقه ضبط می شود.

21 – خواستن متهم از کفیل یا وثیقه گذار جز در مواردی که باید از

متهم تحقیق شود و یا برای محاکمه یا اجرای حکم حضورش ضرورت دا رد از

سوی قاضی ممنوع است.

22 – قرار تأمین باید به متهم ابلاغ و فهمانده شود و قاضی صادر کننده

قرار در صورتی که قرار قابل اعتراض باشد مکلف است موضوع را به متهم تفهیم

و در پرونده قید کند.

با رعایت نکات گفته شده و پس از خاتمه تحقیق بازپرس از متهم آخرین

دفاع ر ا می گیرد. اگر متهم در آخرین دفاع اش دلیل مؤثری برکشف حقیقت ابراز

کرد چه در جهت اثبات اتهام و چه در جهت رفع اتهام، بازپرس مکلف است به

آن رسیدگی کند . در غیر این صورت مبادرت به صدور یکی از قرارهای زیر

می کند.

الف) قرار منع تعقیب به علت فقد دلیل کافی یا جرم نبودن عمل.

ب) قرار موقوفی تعقیب برای مثال بواسطه فوت متهم یا اعلام رضایت

شاکی خصوصی در جرایم قابل گذشت.

ج) قرار مجرمیت (جلب به محاکمه) مبنی بر اعتقادش به تقصیر متهم.

فصل دوم  آشنایی با مراجع کیفری قضایی/ 29

سپس پرونده را برای اظهارنظر نزد دادستان می فرستد. دادستان نیز باید

ظرف 5 روز ازتاریخ وصول ، پرونده را ملاحظه و نظرش را اعلام کند.

هرگاه بازپرس و دادستان در مورد تقصیر (مجرمیت ) متهم هم عقیده

باشند پرونده با صدور کیفرخواست دادستا ن ، توسط شعبه بازپرسی به دادگاه

ارسال می شود و اگر بازپرس عقیده به منع تعقیب یا موقوفی تعقیب داشت و

دادستان با آن موافق بود بازپرس دستور ابلاغ قرار را به شاکی می دهد تا چنانچه

از آن شکایتی دارد به دادگاه صالح شکایت کند و هرگاه بین بازپرس و دادستان

در هر مورد (منع تعقیب ، موقوفی تعقیب ومجرمیت ) اتفاق نظر وجود نداشت

جهت رفع اختلاف پرونده به دادگاه عمومی یا انقلاب فرستاده می ش ود تا حل

اختلاف کند . تصمیم دادگاه در این خصوص قاطع اختلاف بوده و باید برمبنای

آن رفتار شود . برای مثال اگر دادستان با قرار منع تعقیب بازپرس مخالف باشد و

دادگاه در مقام حل اختلاف نظر دادستان را بپذیرد بازپرس مکلف است با صدور

قرار مجرمیت متهم را تحت تعقیب قرا ر داده و به محاکمه جلب کند و نیز عکس

قضیه هم صادق است . یعنی اگر دادستان با قرار منع پیگرد بازپرس مخالف باشد

و دادگاه نظر بازپرس را تأیید کند دادستان اجازه تعقیب نخواهد داشت.

* قسمتهفتم: کیفرخواست

سندی است قضایی که دادگاه را مکلف می کند تا در حدود آن به ا دعای

دادستان به عنوان نماینده جامعه به اتهام وارده رسیدگی کند و حق ندارد خارج از

حدود کیفرخواست به متهم اتهام جدید وارد کرده و او را محاکمه نماید . در

کیفرخواست موارد زیر باید آورده شود:

1 – مشخصات کامل متهم و وضعیت تأهل و سواد او و سابقه محکومیت

کیفری اش در صورتی که دارای سابقه باشد.

2 – نوع قرار تأمین با قید اینکه متهم بازداشت است یا آزاد.

3 – نوع اتهام و دلایل آن.

4 – مواد قانونی مورد استناد.

30 /حقوق کیفری به زبان ساده

5 – تاریخ و محل وقوع جرم.

نقش دادسرا و دادستان در پرونده های کیفری صرفاً به مرحله تحقیقات

مقدماتی و صدور کیفرخواست محدود نمی شود بلکه جهت نظارت برحسن اجرای

قانون و دفاع از حقوق جامعه رسیدگی های کیفری با حضور دادستان و یا

نماینده اش انجام می گیرد. همچنین اجرای احکام کیفری نیز با نظارت دادستان

صورت می پذیرد و اگر دادستان تشخیص دهد چه بسا شخص محکوم در جرایم

تعزیری و بازد ارنده از مزایای آزادی مشروط و سایر ارفاقات قانونی نیز بهره مند

شود.

* قسمتهشتم: دادگاههایعمومیجزایی،کیفریاستانوانقلاب

پس از تنظیم کیفرخواست حسب مورد پرونده از دادسرا به یکی از شعب

دادگاههای عمومی جزایی یا کیفری استان و یا انقلاب فرستاده می شود . بای د

توجه داشت که ارسال پرونده از دادسرا به هر یک از این سه دادگاه دلیل بر

پذیرش پرونده از سوی دادگاه نیست . زیرا تشخیص صلاحیت هر دادگاه در

رسیدگی به پرونده با همان دادگاه است.

قبل از بررسی صلاحیت هر یک از این محاکم شایان ذکر است که

بعضی از جرایم اصولاً در داد سرا مطرح نشده و مستقیماً و بدون کیفرخواست در

دادگاه اقامه و رسیدگی می شود مثل جرایم ارتکابی از سوی اطفال که قبلاً به آن

اشاره کردیم . باید دانست که اصل بر صلاحیت رسیدگی پرونده های کیفری در

دادگاههای عمومی جزایی است مگر در موارد زیر که حسب مورد در دادگاه

انقلاب یا کیفری استان رسیدگی می شود.

الف) جرایمی که در دادگاه انقلاب به آن رسیدگی می شود عبارتند از:

1 – کلیه جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی و محاربه و افساد فی

الارض مانند تهدید به بمب گذاری در هواپیما به قصد بر هم زدن امنیت کشور

یا عضویت در جمعیت هایی که هد ف آن بر هم زدن امنیت کشور است یا راهزنی

و ....

فصل دوم  آشنایی با مراجع کیفری قضایی/ 31

2 – جاسوسی به نفع اجانب.

3 – توهین به مقام بنیان گذار جمهوری اسلامی ایران و مقام رهبری.

4 – توطئه علیه جمهوری اسلامی ایران یا اقدام مسلحانه و ترور و

تخریب مؤسسات با هدف مقابله با نظام.

5 – کلیه جرایم مربوط به قاچاق.

6 – کلیه جرایم مربوط به مواد مخدر.

7 – رسیدگی به دعاوی مربوط به (اصل 49 قانون اساسی ) ثروت های

ناشی از ربا ، غصب، رشوه، اختلاس، سرقت، قمار، سوء استفاده از موقوفات، سوء

استفاده از مقاطعه کاریها و معاملات دولتی، فروش زمینهای موات و دایر کردن

اماکن فساد و سایر موارد غیر مشروع که پس از بررسی اموال ناشی از این جرایم

اخذ و به صاحب آن رد می شود و در صورت معلوم نبودن صاحب اموال به بیت

المال تعلق می گیرد. رسیدگی به اصل جرایم اختلاس ، قمار و ... حسب مورد در

صلاحیت دادگاه عمومی یا کیفری استان یا انقلاب است ولی ر سیدگی به

ثروت های ناشی از ارتکاب این جرایم که توسط دادگاه اصل 49 صورت می گیرد.

در واقع دادگاه اصل 49 قانون اساسی شعبه ای از دادگاه انقلاب می باشد.

8 – جرایم موضوع قانون امور پزشکی، دارویی و مواد خوردنی و

آشامیدنی مانند اشتغال به امور پزشکی بدون داشتن پروانه رسمی.

ب) جرایمی که در صلاحیت دادگاه کیفری استان است، عبارتند از:

1 – جرایمی که مجازات آنها اعدام، حبس ابد، قصاص نفس یا عضو،

سنگسار یا صلب می باشد.

2 – جرایم سیاسی یا مطبوعاتی.

3 – کلیه جرایم ارتکابی توسط برخی مقامات مانند قضات، استانداران،

فرمانداران، سفرا، نمایندگان مجلس شورای اسلامی و ...

درخصوص مراجع تجدیدنظر از آرای این دادگاهها در فصل مربوط

صحبت خواهد شد.

 

فصلسوم: آشناییباجرایمونحوهرسیدگیبهآنها

در یک تقسیم بندی کلی جرایم را می توان در سه گروه جرایم علیه

اشخاص ، علیه اموال و علیه امنیت و آسایش عمومی بررسی کرد . به پیروی از

همین روش تلاش می کنیم تا به زبان ساده مصادیق مهم هر یک از این سه

دسته را توضیح دهیم.

قسمتاول: جرایمعلیهاشخاص

1 – قتلعمد،غیرعمد،صدماتبدنیوغیرعمدیودیه

 
» موضوعات مطالب سایت «
 
 
مدرسه حقوق ایرانصفحه اصلی || درباره ما || پاسخ به سوالات شما || تماس با ما
feed-image