به وب سایت رسمی گروه مدرسه حقوق ، خوش آمدید  09122330365

 ضمن تشکر از شما کاربر عزیز که سایت مدرسه حقوق را جهت استفاده از خدمات ما انتخاب نموده اید به اطلاع شما میرسانیم این سایت با هدف ارتقاء سطح اطلاعات حقوقی و رفع نیازها و مشکلات حقوقی شما راه اندازی گشته و در جهت نیل به این هدف و رفع اشکالات موجود و ارائه خدمات بهتر ، رهنمودها و انتقادات و پیشنهادات شما کاربر عزیز را می طلبد . لازم بذکر است در طراحی و ارائه مطالب سعی بر رعایت سادگی و دسترسی آسان به مطالب و مشکلات متداول حقوقی گشته که جامعه بیشتر با آن دست به گریبان است.

تا چه قبول افتد و چه در نظر آید.

ضمنا کاربران محترم  می توانند از طریق قسمت ارتباط با ما و یا از طریق ایمیل این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید و یا gmail.com@ تقاضای خود را در زمینه استفاده از خدمات وکالتی و یا مشاوره حقوقی وکلای مجرب پایه یک دادگستری عضو گروه مدرسه حقوق در تمام نقاط داخل و یا خارج از کشور و نیز در زمینه مهاجرت اعلام نمایند تا در اسرع وقت با ایشان تماس حاصل گردد .

ارث جاني از ديه و ملاك پرداخت قيمت اعيان ششگانه ديه

 

ارث جاني از ديه و ملاك پرداخت قيمت اعيان ششگانه ديه

متن سئوال

 

ـ خانمي‌ از شوهرش‌ به‌ اتهام‌ ايراد ضرب‌ و جرح‌ عمدي‌ در دادگاه‌ شكايت‌ و شوهر وي‌ به پرداخت‌ ديه‌ محكوم‌ و پس‌ ار صدور حكم‌ و قطعي‌ شدن‌ آن‌ خانم‌ فوت‌ و فرزندي‌ هم‌ نداشته‌ است‌ پدر ومادر خانم‌ ياد شده‌ به‌ عنوان‌ ورثه‌ در دادگاه‌ حاضر تقاضاي‌ مطالبه‌ ديه‌ را نموده اند ـ آيا شوهر اين خانم‌ از ديه اي‌ كه‌ خود مسئول‌ پرداخت‌ آن‌ مي باشد و جاني‌ نيز محسوب‌ مي شود ارث‌ مي برد يا خير؟
2 ـ شخصي‌ به‌ اتهام‌ قتل‌ غير عمدي‌ به‌ پرداخت‌ ديه‌ محكوم‌ و پس‌ ازسپري‌ شدن‌ مهلت‌ پرداخت‌ ديه اولياي‌ دم‌ بر اساس‌ ماده‌ 696 قانون‌ مجازات‌ اسلامي‌ تقاضاي‌ بازداشت‌ وي‌ را نموده‌ ومحكوم‌ عليه دستگير و با توجه‌ به‌ اين‌ كه‌ هيچگونه‌ اموالي‌ از وي‌ بدست‌ نيامده‌ و خود نيز از پرداخت‌ ديه‌ اظهارعجز نموده‌ است‌ روانه‌ زندان‌ گرديده‌ و مدت‌ يكسال‌ در زندان‌ بسر برده‌ و سال‌ بعد از طريق‌ كميته امداد مقدار ديه‌ به‌ قيمت‌ زمان‌ بازداشت‌ به‌ حساب‌ دادگاه‌ واريز شده‌ ولي‌ با توجه‌ به‌ اين‌ كه‌ مبلغ‌ ديه‌ درهر سال‌ متغير است‌ آيا قيمت‌ ديه‌ را بايد از زمان‌ اظهار عجز و بازداشت‌ محكوم‌ عليه‌ محاسبه‌ نمود يازمان‌ پرداخت‌ ديه ؟

 

 

 

متن پاسخ

 

کار تحقيقي از : غلامرضا پيوندي
-----------------------------
پاسخ‌ سؤال‌ اول :
بررسي‌ متون‌ فقهي‌ گوياي‌ اين‌ مطلب‌ است‌ كه‌ در موارد قتل‌ عمدي ، قاتل‌ از ارث‌ بردن‌ اموال‌ مقتول‌ و نيزديه اي‌ كه‌ براي‌ قتل‌ مي پردازد، محروم‌ مي شود. ظاهرا در اين‌ مطلب‌ بين‌ فقهاي‌ اماميه‌ اختلافي‌ نيست .
مرحوم‌ صاحب‌ جواهر در اين‌ خصوص‌ مي فرمايد:
«قتل‌ در صورتي‌ كه‌ عمدي‌ و از روي‌ ظلم‌ باشد، قاتل‌ را از ارث‌ منع‌ مي كند، در اين‌ مطلب‌ اختلافي‌ نيست ،بلكه‌ هر دو قسم‌ اجماع‌ ] منقول‌ و محصل‌ [ بر آن‌ قائم‌ است .»1 واضح‌ است‌ كه‌ منع‌ از ارث‌ بردن‌ قاتل‌ عمدي‌ درعبارت‌ فوق ، شامل‌ اموال‌ مقتول‌ و ديه اي‌ كه‌ قاتل‌ مي پردازد، مي گردد.2
در مورد قتل‌ شبه‌ عمد و خطاي‌ محض‌ نيز، گرچه‌ در مورد ارث‌ بردن‌ قاتل‌ از اموال‌ (غير از ديه ) مقتول اختلاف‌ نظر است‌ و عده‌ زيادي 3 معتقدند در اين‌ دو نوع‌ از قتل ، قاتل‌ از اموال‌ مقتول‌ ارث‌ مي برد اما مشهورفقهاي‌ اماميه‌ بر اين‌ عقيده اند كه‌ در اين‌ دو نوع‌ از قتل ، قاتل‌ از ديه اي‌ كه‌ خود او يا عاقله‌ وي‌ براي‌ قتل مي پردازند، ارث‌ نمي برد. مرحوم‌ شهيد ثاني ، بعد از طرح‌ اين‌ مسأله‌ و بيان‌ دو نظريه‌ (نظريه‌ عدم‌ ارث‌ قاتل مطلقا و نظريه‌ ارث‌ قاتل‌ مطلقا) مي فرمايد: «نظريه‌ سوم‌ آن‌ است‌ كه‌ در قتل‌ عمد و شبه‌ عمد قاتل‌ از ديه‌ ارث نمي برد ولي‌ از غير آن‌ ارث‌ مي برد.»4
ايشان‌ ضمن‌ پذيرش‌ اين‌ نظريه ، آن‌ را به‌ «اكثر اصحاب » مثل‌ سيد مرتضي ، ابن‌ جنيد، شيخ‌ طوسي‌ و اتباع وي ، محقق‌ حلي ، علامه‌ حلي‌ و اكثر متأخرين ، اسناد مي دهد.5
صاحب‌ جواهر نيز ضمن‌ نيكو شمردن‌ اين‌ نظريه‌ و پذيرش‌ شهرت‌ آن‌ بين‌ فقها، در مورد آن‌ از عده اي‌ ازفقها، نظير علامه‌ حلي ، شهيد اول‌ و شهيد ثاني‌ نقل‌ اجماع‌ مي نمايد.6
به‌ اين‌ ترتيب‌ در مورد سؤال‌ اول‌ بايد گفت : شوهري‌ كه‌ قاتل‌ همسرش‌ است‌ (قتل‌ عمدي‌ باشد يا غيرعمدي ) از ديه اي‌ كه‌ براي‌ اين‌ قتل‌ مي پردازد، ارث‌ نمي برد.
شايسته‌ است‌ روايت‌ نبوي‌ كه‌ يكي‌ از مستندات‌ نظريه‌ مورد اشاره‌ است‌ و اتفاقا با مورد سؤال‌ نيز تطبيق مي كند، را بيان‌ نمائيم .
«زن‌ از مال‌ شوهر و ديه‌ او ارث‌ مي برد، مرد نيز از مال‌ زن‌ و ديه‌ وي‌ ارث‌ مي برد، تا زماني‌ كه‌ يكي‌ از دوديگري‌ را بكشد، كه‌ در اين‌ صورت‌ قاتل‌ نه‌ از مال‌ و نه‌ از ديه‌ مقتول‌ ارث‌ نمي برد و اگر يكي‌ از زن‌ و شوهر،ديگري‌ را به‌ خطا بكشد از مال‌ مقتول‌ ارث‌ مي برد ولي‌ از ديه‌ او ارث‌ نمي برد.»7

 

پاسخ‌ سؤال‌ دوم :
از آن‌ جا كه‌ ديه‌ به‌ يكي‌ از اعيان‌ شش گانه ، تعلق‌ مي گيرد و تبديل‌ آن‌ به‌ قيمت‌ با تصالح‌ طرفين‌ است ، اگرپس‌ از صدور حكم ، اولياي‌ دم‌ و جاني‌ بر قيمت‌ معيني‌ تراضي‌ نموده‌ باشند قيمت‌ توافق‌ شده‌ بر عهده‌ جاني است‌ و با عنايت‌ به‌ اين‌ كه‌ قيمت‌ مذكور دين‌ است‌ و گرفتن‌ خسارت‌ تأخير دين‌ نيز مشروع‌ نيست ، با پرداخت همان‌ قيمت‌ (توسط جاني‌ يا ديگران‌ مثل‌ كميته‌ امداد) ذمه‌ جاني‌ بري‌ مي گردد.
اما اگر پس‌ از صدور حكم‌ به‌ ديه ، بر قيمت‌ معيني‌ تصالح‌ صورت‌ نگرفته‌ باشد اصل‌ يكي‌ از اعيان‌ شش گانه بر ذمه‌ جاني‌ است‌ و در هنگام‌ پرداخت ، بايد اصل‌ يكي‌ از اعيان‌ داده‌ شود و در صورت‌ تعذر، لازم‌ است‌ قيمت زمان‌ پرداخت‌ (يوم‌ الاداء) محاسبه‌ گردد و يا به‌ نحو ديگري‌ بين‌ جاني‌ و اولياي‌ دم‌ مصالحه‌ شود. به‌ منظور مزيداطلاع ، تعدادي‌ از استفتائات‌ به‌ عمل‌ آمده‌ در خصوص‌ موضوع‌ مورد سؤال ، تقديم‌ مي گردد.

 

سؤال
ديه‌ را بايد به‌ قيمت‌ يوم‌ الاداء پرداخت‌ يا روز صدور  حكم‌ يا روز وقوع‌ حادثه ؟

 

پاسخ
«گرچه‌ مقتضاي‌ قاعده ، قيمت‌ يوم‌ الاداء است ، ولي‌ به‌ جهات‌ خاصي‌ از جمله‌ عدم‌ ترافع‌ مجدد، مانعي ندارد كه‌ قيمت‌ يوم‌ صدور حكم‌ را ملاك‌ قرار دهيد. البته‌ اين‌ در صورتي‌ است‌ كه‌ بين‌ جاني‌ و مجني‌ عليه‌ تراضي بر قيمت‌ واقع‌ شده‌ باشد والا بايد يكي‌ از اعيان‌ سته‌ داده‌ شود.»8

 

سؤال
در مواردي‌ نظير قتل‌ خطاي‌ محض‌ كه‌ بنابر قول‌ مشهور ديه‌ ظرف‌ سه‌ سال‌ و هر سال‌ ثلث‌ آن‌ بايدپرداخت‌ شود با عنايت‌ به‌ اين‌ كه‌ بر اساس‌ فتواي‌ تعداد زيادي‌ از فقهاي‌ عظام ، ملاك‌ محاسبه‌ قيمت يوم الاداء مي باشد، بفرمائيد:
در محاسبه‌ ثلث‌ در صورت‌ تعذر از اعيان‌ شش گانه‌ چگونه‌ بايد عمل‌ كرد؟ (آيا از ابتدا قيمت‌ كل ديه‌ بر اساس‌ نرخ‌ روز محاسبه‌ مي شود و جاني‌ در هر سال‌ ملزم‌ به‌ پرداخت‌ ثلث‌ همان‌ قيمت‌ است‌ يااين‌ كه‌ در پرداخت‌ هر ثلث ، قيمت‌ يوم‌ الاداء همان‌ ثلث‌ ملاك‌ است ، يعني‌ در هر سال‌ بايد با توجه‌ به قيمت‌ سوقيه‌ همان‌ سال ، ثلث‌ ديه‌ را محاسبه‌ و پرداخت‌ نمايد؟9)

 

آيت‌ الله‌ العظمي‌ محمدتقي‌ بهجت
«أخير است‌ مگر خود مصالحه‌ بر غير آن‌ كنند.»
آيت‌ الله‌ العظمي‌ ميرزا جواد تبريزي
«ميزان‌ در اداي‌ قيمت‌ ديه ، همان‌ قيمتي‌ است‌ كه‌ بر آن‌ مصالحه‌ كرده اند، والله‌ العالم .»
آيت‌ الله‌ العظمي‌ محمد فاضل‌ لنكراني
«خير، در فرض‌ مزبور قيمت‌ آن‌ در زمان‌ پرداخت‌ محاسبه‌ مي شود نه‌ در سال‌ اول »
آيت‌ الله‌ العظمي‌ ناصر مكارم‌ شيرازي
«در هر سال‌ بايد ثلث‌ ديه‌ را به‌ قيمت‌ روز محاسبه‌ و ادا كند مگر اين‌ كه‌ در ابتدا، مصالحه اي‌ روي‌ قيمت بين‌ طرفين‌ صورت‌ گرفته‌ باشد.»

 

 
» موضوعات مطالب سایت «
 
 
مدرسه حقوق ایرانصفحه اصلی || درباره ما || پاسخ به سوالات شما || تماس با ما
feed-image