به وب سایت رسمی گروه مدرسه حقوق ، خوش آمدید  09122330365

 ضمن تشکر از شما کاربر عزیز که سایت مدرسه حقوق را جهت استفاده از خدمات ما انتخاب نموده اید به اطلاع شما میرسانیم این سایت با هدف ارتقاء سطح اطلاعات حقوقی و رفع نیازها و مشکلات حقوقی شما راه اندازی گشته و در جهت نیل به این هدف و رفع اشکالات موجود و ارائه خدمات بهتر ، رهنمودها و انتقادات و پیشنهادات شما کاربر عزیز را می طلبد . لازم بذکر است در طراحی و ارائه مطالب سعی بر رعایت سادگی و دسترسی آسان به مطالب و مشکلات متداول حقوقی گشته که جامعه بیشتر با آن دست به گریبان است.

تا چه قبول افتد و چه در نظر آید.

ضمنا کاربران محترم  می توانند از طریق قسمت ارتباط با ما و یا از طریق ایمیل این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید و یا gmail.com@ تقاضای خود را در زمینه استفاده از خدمات وکالتی و یا مشاوره حقوقی وکلای مجرب پایه یک دادگستری عضو گروه مدرسه حقوق در تمام نقاط داخل و یا خارج از کشور و نیز در زمینه مهاجرت اعلام نمایند تا در اسرع وقت با ایشان تماس حاصل گردد .

انتخاب صغيره براي توليت موقوفات توسط دادگاه

 

انتخاب صغيره براي توليت موقوفات توسط دادگاه

متن سئوال

 

آيا دادگاه‌ از نظر شرعي‌ يا عرفي‌ مي تواند دختري‌ كه‌ 7 سال‌ سن‌ دارد و هنوز به‌ سن‌ بلوغ‌ قانوني نرسيده‌ است‌ را به‌ عنوان‌ متولي‌ موقوفات‌ انتخاب‌ نمايد يا خير؟

 

 

 

متن پاسخ

 

درباره‌ انتخاب‌ شخص‌ غير بالغ‌ توسط حاكم‌ براي‌ متولي‌ موقوفات ، دو مسأله‌ مطرح‌ است : يكي‌ درباره صبي‌ غير مميز و مجنون ، دومي‌ درباره‌ صبي‌ مميز. در اين‌ دو مسأله‌ بين‌ فقها سه‌ نظريه‌ است . قبل‌ از بيان‌ اين‌ سه نظريه‌ بايد بررسي‌ كنيم‌ كه‌ چه‌ كسي‌ مي تواند براي‌ موقوفات ، متولي‌ تعيين‌ كند و آيا حاكم‌ نسبت‌ به‌ موقوفات مطلقا مي تواند متولي‌ تعيين‌ كند يا اين‌ حق‌ را ندارد؟
بين‌ فقها اتفاق‌ نظر وجود دارد كه‌ شخص‌ واقف‌ در حين‌ انشاي‌ صيغه‌ وقف‌ مي تواند خود يا ديگري‌ رامتولي‌ و ناظر بر وقف‌ قرار دهد.
صاحب‌ جواهر در اين باره‌ مي نويسد: هيچ‌ اشكالي‌ در اين‌ نيست‌ كه‌ جايز است‌ واقف ، خود يا ديگري‌ راناظر و متولي‌ وقف‌ قرار دهد و عده اي‌ از فقها گفته اند اختلافي‌ در اين‌ مسأله‌ نيست‌ بلكه‌ مقتضاي‌ اطلاق‌ نصوص و فتاوي‌ اين‌ است‌ كه‌ فرقي‌ نيست‌ بين‌ اين‌ كه‌ واقفي‌ كه‌ خود را متولي‌ وقف‌ قرار داده‌ عادل‌ باشد يا فاسق . بله اختلاف‌ در اين‌ است‌ كه‌ اگر مي خواهد ديگري‌ را متولي‌ قرار دهد آيا حتما بايد عادل‌ باشد يا نه ؟
صاحب‌ جواهر در ادامه‌ پس‌ از نقل‌ اقوال ، قول‌ علامه‌ را نقل‌ مي كند كه‌ اگر واقف‌ فرزند ارشد خود را متولي قرار داده‌ و او فاسق‌ باشد متولي‌ خواهد بود. ايشان‌ سپس‌ مي فرمايد: دليلي‌ بر اعتبار عدالت‌ در متولي‌ وقف نداريم‌ و فرقي‌ بين‌ خود واقف‌ و غير او نيست .1
حضرت‌ امام‌ خميني‌ (ره ) در اين باره‌ مي نويسد: واقف‌ مي تواند خود يا ديگري‌ را متولي‌ وقف‌ قرار دهد درزماني‌ كه‌ صيغه‌ وقف‌ را انشا مي كند و اما بعد از تمام‌ شدن‌ آن ، واقف‌ نمي تواند كسي‌ را متولي‌ كند يا عزل‌ كندمگر اين‌ كه‌ در ضمن‌ عقد وقف‌ اين‌ حق‌ را براي‌ خودش‌ شرط كرده‌ باشد. اشكالي‌ نيست‌ در اين‌ كه‌ عدالت‌ معتبرنيست‌ اگر خودش‌ را ناظر و متولي‌ قرار دهد و اقوي‌ عدم‌ اعتبار عدالت‌ است‌ در كسي‌ كه‌ واقف‌ او را متولي‌ قرارمي دهد. بله‌ معتبر است‌ كه‌ آن‌ شخص‌ امين‌ باشد صلاحيت‌ رسيدگي‌ به‌ اين‌ موقوفه‌ را داشته‌ باشد.2
همين‌ مطلب‌ با همين‌ عبارت ها مختار آيت الله‌ گلپايگاني‌ (ره ) در كتاب‌ وسيله النجاه‌ و تعليقه‌ آن‌ است .3
آيت‌ الله‌ سيستاني‌ نيز مي نويسد: واقف‌ مي تواند در وقف‌ ـ غير از مسجد ـ خود يا ديگري‌ را متولي‌ قراردهد در موقع‌ انشاي‌ وقف ; اما بعد از تمام‌ شدن‌ انشاي‌ وقف‌ نمي تواند هيچ كس‌ را متولي‌ قرار دهد يا عزل‌ كندمگر اين‌ كه‌ اين‌ حق‌ را براي‌ خود شرط كرده‌ باشد و در متولي‌ وقف‌ عدالت‌ شرط نيست‌ بلكه‌ معتبر است‌ كه مورد اطمينان‌ باشد در عمل‌ به‌ مقتضاي‌ وقف ، يعني‌ خائن‌ نباشد و معتبر است‌ كه‌ شأنيت‌ اداره‌ موقوفه‌ را ولو باكمك‌ ديگران‌ داشته‌ باشد.4
مقتضاي‌ اطلاق‌ روايات‌ هم‌ همين‌ است .
در صحيحه‌ محمد بن‌ الحسن‌ الصفار آمده‌ است : انه‌ كتب‌ الي‌ ابي‌ محمد الحسن‌ بن‌ علي‌ (ع ) في‌ الوقف فوقع‌ (ع ): الوقوف‌ تكون‌ علي‌ حسب‌ ما يوقفها اهلها ان‌ شاء الله .5 صفار به‌ امام‌ حسن‌ عسكري‌ (ع ) نامه‌ نوشت درباره‌ وقف ، حضرت‌ در جواب‌ نوشتند كه‌ وقف‌ بر حسب‌ آن‌ شرائطي‌ است‌ كه‌ واقف‌ شرط مي كند.
در ماده‌ 75 قانون‌ مدني‌ هم‌ آمده‌ است : «واقف‌ مي تواند توليت‌ يعني‌ اداره‌ كردن‌ امور موقوفه‌ را مادام الحياه‌ يا در مدت‌ معيني‌ براي‌ خود قرار دهد و نيز مي تواند متولي‌ ديگري‌ معين‌ كند ... .»
اگر واقف‌ متولي‌ تعيين‌ نكرده‌ و براي‌ خود يا ديگري‌ هم‌ حق‌ نصب‌ متولي‌ قرار نداده‌ يا اشخاصي‌ كه‌ طبق وقف نامه‌ متولي‌ هستند موجود نباشند در اين‌ صورت‌ حاكم‌ متولي‌ قرار مي دهد و اما با وجود واقفي‌ كه‌ حق نصب‌ متولي‌ را دارد يا با وجود متولي‌ ديگر، حاكم‌ حق‌ دخالت‌ در نصب‌ متولي‌ را ندارد.
حضرت‌ امام‌ خميني‌ (ره ) در اين باره‌ مي نويسد: اگر واقف‌ هيچ‌ كس‌ را به‌ عنوان‌ متولي‌ معين‌ نكرده‌ باشدپس‌ در اوقاف‌ عام‌ ] مثل‌ وقف‌ مدرسه‌ [ حاكم‌ يا منصوب‌ از طرف‌ او متولي‌ وقف‌ هستند و در وقف‌ خاص‌ ] مثل وقف‌ بر اولاد و فرزندان‌ [ نسبت‌ به‌ اموري‌ كه‌ به‌ مصلحت‌ وقف‌ و نسل هاي‌ آينده‌ موقوف‌ عليهم‌ بر مي گردد مثل تعمير موقوفه‌ و اجاره‌ دادن‌ آن‌ براي‌ زمان هاي‌ آينده‌ كه‌ مربوط به‌ نسل هاي‌ بعدي‌ است‌ با نظر حاكم‌ و منصوب‌ ازطرف‌ او است‌ ولي‌ در مورد اصلاحات‌ جزئي‌ و برداشت‌ نماء موقوفه‌ و مصرف‌ آن‌ مثلا بازسازي‌ نهر آب‌ وكاشتن‌ زمين‌ و جمع‌ حاصل‌ آن‌ و تقسيم‌ آن‌ بر موقوف‌ عليهم‌ نياز به‌ اذن‌ حاكم‌ و منصوب‌ آن‌ نيست‌ و خودموقوف‌ عليهم‌ عهده دار اين‌ امور مي شوند.6
همين‌ بيان‌ را آيت الله‌ گلپايگاني‌ (ره )7 و آيت الله‌ سيستاني 8 دارند.
مقام‌ معظم‌ رهبري‌ در اين‌ باره‌ مي نويسند:
اداره‌ شؤون‌ وقف‌ بر طبق‌ آنچه‌ واقف‌ در انشاي‌ وقف‌ مشخص‌ كرده‌ فقط براي‌ متولي‌ شرعي‌ است‌ و اگربراي‌ وقف‌ از طرف‌ واقف‌ متولي‌ خاصي‌ مشخص‌ نشده‌ باشد اداره‌ شؤون‌ وقف‌ با حاكم‌ مسلمين‌ است .9
آيت‌ الله‌ خويي‌ (ره ) هم‌ مي نويسد:
وقتي‌ كه‌ واقف‌ متولي‌ براي‌ وقف‌ قرار نداده‌ است‌ ولايت‌ بر وقف‌ با حاكم‌ شرعي‌ است . بله‌ اگر وقف‌ خاص باشد به‌ صورت‌ تمليك‌ مثل‌ وقف‌ خانه‌ بر اولاد خودش‌ پس‌ ولايت‌ بر خانه‌ و منافع‌ آن‌ با اولاد است‌ ولي‌ دروقف‌ عام‌ در صورتي‌ كه‌ واقف‌ ولي‌ معين‌ نكرده‌ ولايت‌ با حاكم‌ شرعي‌ است .10
دليل هايي‌ كه‌ حاكم‌ حق‌ دارد كه‌ براي‌ وقف ، متولي‌ تعيين‌ كند اين‌ امور است :
1 ـ دليل‌ ولايت‌ فقيه‌ كه‌ در توقيع‌ معروف‌ آمده‌ است‌ (اما الحوادث‌ الواقعه‌ فارجعوا فيها الي‌ رواه‌ احاديثنا)مقتضاي‌ عموم‌ ولايت‌ فقيه‌ اين‌ است‌ كه‌ ولي‌ فقيه‌ در صورتي‌ كه‌ وقف‌ متولي‌ نداشته‌ باشد براي‌ آن‌ متولي‌ قراردهد; بنابراين ، قضات‌ هم‌ در صورتي كه‌ نصب‌ آنها شامل‌ اين‌ امور هم‌ بشود حق‌ تعيين‌ متولي‌ را دارند. عبارت برخي‌ از فقها كه‌ حاكم‌ ولي‌ اموري‌ است‌ كه‌ ولي‌ ندارد ناظر به‌ همين‌ بيان‌ است .11
2 ـ ادله‌ قضا، توضيح‌ اين‌ كه‌ از آنجا كه‌ قضات‌ منصوب‌ از طرف‌ خلفا، متصدي‌ وقف هايي‌ كه‌ متولي نداشت‌ مي شدند و در روايات‌ ما ائمه‌ اطهار براي‌ قضات‌ شيعه‌ همين‌ منصب‌ را قرار داده اند و نهي‌ كرده اند ازمراجعه‌ به‌ قضات‌ عامه ; بنابراين ، در مقبوله‌ عمر بن‌ حنظله‌ و همچنين‌ صحيحه‌ ابي‌ خديجه‌ (فاني‌ قد جعلته قاضيا)، همه‌ منصب ها و شؤوني‌ را كه‌ قضات‌ عامه‌ داشته اند براي‌ قضات‌ شيعه‌ جعل‌ نموده‌ است .12
3 ـ مي دانيم‌ كه‌ شارع‌  راضي‌ نيست‌ مال‌ وقف ، ضايع‌ و تلف‌ شود; بنابراين ، قطعا براي‌ آن‌ متولي‌ لازم‌ است پس ، از باب‌ امور حسبيه‌ متولي‌ لازم‌ است‌ و قدر متيقن‌ اين‌ كه‌ متولي‌ وقف‌ و تعيين‌ او با حاكم‌ شرع‌ است .
در ماده‌ 81 قانون‌ مدني‌ آمده‌ است : «در اوقاف‌ عامه‌ كه‌ متولي‌ معين‌ نداشته‌ باشد اداره‌ موقوفه‌ طبق‌ نظرولي‌ فقيه‌ خواهد بود.» پس‌ طبق‌ اين‌ ماده‌ قانوني ، قضات‌ در اوقاف‌ عامه‌ بدون‌ اذن‌ از ولي‌ فقيه‌ نمي تواند متولي نصب‌ كنند.
در ماده‌ 1 قانون‌ تشكيلات‌ و اختيارات‌ سازمان‌ حج‌ و اوقاف‌ و امور خيريه‌ مصوب‌ 1363/10/2 آمده است : «... امور ذيل‌ به‌ عهده‌ اين‌ سازمان‌ واگذار مي گردد:
1 ـ اداره‌ امور موقوفات‌ عام‌ كه‌ فاقد متولي‌ بوده‌ يا مجهول‌ التوليه‌ است‌ و موقوفات‌ خاصه‌ در صورتي‌ كه مصلحت‌ وقف‌ و بطون‌ لاحقه‌ و يا رفع‌ اختلاف‌ موقوف عليهم‌ متوقف‌ بر دخالت‌ ولي‌ فقيه‌ باشد.
2 ـ ... .»
مقام‌ معظم‌ رهبري‌ در جاي‌ ديگري‌ مي نويسند:
تولي‌ بقاع‌ مباركه‌ و اوقاف‌ عامه اي‌ كه‌ متولي‌ خاصي‌ ندارند به‌ دست‌ حاكم‌ و ولي‌ امر مسلمين‌ است‌ و اين توليت‌ الان‌ واگذار شده‌ است‌ به‌ نماينده‌ خاص‌ ولي‌ فقيه‌ در مؤسسه‌ اوقاف‌ و امور خيريه .13
پس‌ طبق‌ اين‌ مواد قانوني‌ و تصريح‌ مقام‌ معظم‌ رهبري‌ ظاهرا نسبت‌ به‌ اوقاف‌ عامه ، قضات‌ محترم‌ حق نصب‌ متولي‌ را نداشته‌ و اين‌ حق‌ به‌ نماينده‌ مقام‌ معظم‌ رهبري‌ در سازمان‌ اوقاف‌ و امور خيريه‌ واگذار شده است .
بنابراين ، سؤال‌ از اين‌ كه‌ حاكم‌ مي تواند دختر 7 ساله‌ را متولي‌ بر وقف‌ قرار دهد مربوط به‌ اوقاف‌ خاصه خواهد بود كه‌ واقف‌ خود متولي‌ معرفي‌ نكرده‌ باشد; البته‌ همين‌ سؤال‌ در خصوص‌ اختيار نماينده‌ مقام‌ معظم رهبري‌ قابل‌ طرح‌ است .
به‌ طور كلي‌ فقها در مورد متولي‌ شدن‌ غير بالغ‌ سه‌ نظر دارند:
1 ـ حضرت‌ امام‌ خميني‌ (ره ) مي نويسد:
در متولي‌ وقف‌ امانت‌ و كفايت‌ شرط است‌ پس‌ كسي‌ كه‌ شأنيت‌ و كفايت‌ عهده داري‌ امور وقف‌ را نداردنمي توان‌ به‌ عنوان‌ متولي‌ وقف‌ معرفي‌ كرد بنابراين‌ نمي توان‌ مجنون‌ و طفل‌ را حتي‌ طفل‌ مميز را متولي‌ قرار داداگر در وقف‌ معتبر باشد كه‌ خود متولي‌ مباشرت‌ كند در مثل‌ اجاره‌ دادن‌ وقف‌ و فروش‌ محصولات‌ و ثمرات وقف ; ولي‌ اگر مقصود از متولي‌ كردن‌ طفل‌ اين‌ باشد كه‌ ولي‌ طفل‌ قيام‌ كند به‌ امور موقوفه‌ تا زماني‌ كه‌ طفل‌ بالغ نشده‌ و مباشرت‌ لازم‌ نباشد در اين‌ صورت‌ جايز است‌ طفل‌ حتي‌ طفل‌ غير مميز به‌ عنوان‌ متولي‌ معرفي‌ شودبلكه‌ بعيد نيست‌ مجنوني‌ هم‌ كه‌ اميد است‌ خوب‌ شود متولي‌ شود و ولي‌ او قيام‌ كند به‌ امر موقوفه‌ تا مجنون خوب‌ شود.14
توضيح‌ نظر ايشان‌ اين‌ كه‌  در متولي‌ وقف‌ تفصيل‌ مي دهند بين‌ اين‌ كه‌ از وقف نامه‌ استفاده‌ كنيم‌ كه‌ متولي وقف‌ خودش‌ بايد مباشرت‌ كند در اجاره‌ دادن‌ مثلا زمين‌ وقفي‌ و يا فروختن‌ ميوه هاي‌ آن‌ در اين‌ صورت نمي توان‌ طفل‌ را به‌ عنوان‌ متولي‌ معرفي‌ كرد چون‌ معاملات‌ طفل‌ نسبت‌ به‌ چيزهاي‌ باارزشي‌ كه‌ معامله‌ اطفال متعارف‌ نيست‌ باطل‌ است . ولي‌ اگر از وقف نامه‌ لزوم‌ مباشرت‌ متولي‌ بدست‌ نيايد مي توان‌ طفل‌ را به‌ عنوان متولي‌ وقف‌ معرفي‌ كرد اگرچه‌ طفل‌ غير مميز باشد و ولي‌ طفل‌ به‌ امور موقوفه‌ قيام‌ مي كند تا طفل‌ بالغ‌ شود وشأنيت‌ و كفايت‌ عهده داري‌ موقوفه‌ را پيدا كند.
نظر آيت الله‌ سبزواري‌ (ره ) قريب‌ به‌ نظر حضرت‌ امام‌ (ره ) است . ايشان‌ مي نويسد: در متولي‌ وقف‌ كفايت و قابليت‌ توليت‌ امور وقف‌ معتبر است‌ پس‌ اقوي‌ اعتبار تمييز و عقل‌ در متولي‌ وقف‌ است ; بنابراين ، صحيح نيست‌ كه‌ مجنون‌ و صبي‌ غير مميز متولي‌ وقف‌ شوند چون‌ متشرعه‌ قبيح‌ مي شمرند كه‌ وقف‌ به‌ دست‌ آنها داده شود و همين‌ ارتكاز متشرعه‌ و قبيح‌ شمردن‌ آنها و انكار آنها قرنيه‌ متصله اي‌ مي شود براي‌ شامل‌ نشدن‌ اطلاقات وقف‌ نسبت‌ به‌ متولي‌ شدن‌ مجنون‌ و صبي‌ و غير مميز. بلكه‌ صبي‌ مميز هم‌ اگر توليت‌ موقوفه‌ شامل‌ اجاره‌ دادن آن‌ بشود متولي‌ بودن‌ او صحيح‌ نيست‌ چون‌ فقها اتفاق‌ دارند بر بطلان‌ عقود صبي . بله‌ اگر مقصود از متولي‌ بودن صبي‌ مميز اين‌ باشد كه‌ او فقط شيي ء خاصي‌ را از شخص‌ بگيرد و به‌ ديگري‌ عطا كند (بدون‌ اين‌ كه‌ بيع‌ يا اجاره و عقد ديگري‌ از او صادر شود) پس‌ صحيح‌ است‌ كه‌ غير مميز چه‌ رسد به‌ مميز متولي‌ قرار گيرد بلكه‌ متولي بودن‌ مجنون‌ هم‌ در اين‌ فرض‌ صحيح‌ است‌ چون‌ او مانند وسيله‌ و دستگاهي‌ است‌ براي‌ گرفتن‌ مال‌ و تحويل دادن .15
2 ـ آيت الله‌ سيستاني‌ تفصيل‌ ديگري‌ دارد ايشان‌ مي نويسد: معتبر است‌ كه‌ متولي‌ وقف‌ كفايت‌ و لياقت اداره‌ شؤون‌ وقف‌ را داشته‌ باشد ولو با كمك‌ گرفتن‌ از ديگران‌ و معتبر است‌ كه‌ متولي‌ وقف‌ مورد وثوق‌ واطمينان‌ در عمل‌ بر طبق‌ وقف‌ باشد. بنابراين‌ صحيح‌ نيست‌ كه‌ متولي‌ وقف‌ را مخصوصا در وقف‌ عام‌ شخص خائن‌ قرار دهيم‌ يا شخصي‌ را كه‌ كفايت‌ و لياقت‌ اداره‌ وقف‌ را ندارد اگرچه‌ بالغ‌ عاقل‌ غيرسفيه‌ باشد و اگرشخص‌ غير بالغ‌ واجد دو شرط مذكور باشد جايز است‌ او را متولي‌ وقف‌ قرار دهيم‌ بنابر اقرب .16
از عبارت‌ ايشان‌ فهميده‌ مي شود كه‌ بايد متولي‌ وقف‌ حتما مميز باشد چون‌ غير مميز كه‌ تشخيص‌ نداردشرط كفايت‌ و لياقت‌ عهده داري‌ موقوفه‌ را ندارد. ولي‌ صبي‌ مميزي‌ كه‌ رشد فكري‌ او به‌ نحوي‌ باشد كه‌ لياقت‌ وكفايت‌ عهده داري‌ موقوفه‌ را دارد، مي توان‌ متولي‌ وقف‌ قرار داد مثل‌ پسر بچه‌ 14 ساله اي‌ كه‌ توانايي‌ اداره‌ كردن شؤون‌ مال‌ وقفي‌ را داشته‌ باشد. اين‌ نظر مختار مرحوم‌ آيت الله‌ سيد ابوالحسن‌ اصفهاني‌ هم‌ هست .17
لازم‌ به‌ ذكر است‌ كه‌ آيات‌ عظام‌ سيستاني‌ و خويي‌ عقود صبي‌ نسبت‌ به‌ مال‌ خودش‌ را اگر به‌ اذن‌ ولي نباشد صحيح‌ و نافذ نمي دانند ولي‌ عقود صبي‌ را نسبت‌ به‌ مال‌ ديگران‌ (مثل‌ مال‌ وقفي ) با اذن‌ از مالك‌ يا حاكم ،صحيح‌ و نافذ مي دانند.18
در حالي‌ كه‌ فتواي‌ مشهور19 و نظر حضرت‌ امام‌ (ره )20 بر عدم‌ صحت‌ بيع‌ صبي‌ ولو مميز است‌ حتي‌ نسبت به‌ مال‌ ديگران‌ با اذن‌ آنها، لذا تفصيل‌ حضرت‌ امام‌ (ره ) مبتني‌ بر فتواي‌ فقهي‌ ايشان‌ در عقود صبي‌ است .
بله‌ اگر متعاملين‌ هر دو بالغ‌ باشند و خودشان‌ بيع‌ را انجام‌ دهند و صبي‌ فقط وكيل‌ در اجراي‌ صيغه‌ بيع‌ ونحو آن‌ باشند بيع‌ صحيح‌ است .21
3 ـ نظريه‌ آيت الله‌ گلپايگاني‌ (ره ) است . ايشان‌ در تعليقه‌ بر وسيله‌ النجاه‌ مي فرمايد:
كسي‌ كه‌ لياقت‌ و كفايت‌ عهده داري‌ امور موقوفه‌ را ندارد نمي تواند متولي‌ وقف‌ قرار گيرد; بنابراين ، توليت مجنون‌ و صبي‌ غير مميز صحيح‌ نيست‌ بلكه‌ بنابر اقوي‌ توليت‌ صبي‌ مميز هم‌ صحيح‌ نيست .22 بر همين‌ اساس در پاسخ‌ به‌ اين‌ سؤال‌ كه‌ «در وقف‌ نامه‌ قيد شده‌ كه‌ توليت‌ اين‌ ملك‌ به‌ پسر بزرگ‌ يا هر كدام‌ عادلتر باشندمي رسد بعد از من ، در صورتي‌ كه‌ فرزندم‌ بچه‌ باشد حق‌ توليت‌ به‌ چه‌ كسي‌ مي رسد؟» چنين‌ نوشته اند: «اگراولاد كبيري‌ نباشد حاكم‌ شرع‌ جامع الشرائط مي تواند موقتا فردي‌ را تعيين‌ نمايد كه‌ متصدي‌ امور موقوفه‌ باشد تاوقتي‌ كه‌ صغير كبير شود.»23
بنابراين‌ به‌ نظر ايشان‌ حتي‌ صبي‌ مميز هم‌ نمي تواند متولي‌ وقف‌ باشد.
نتيجه‌ نهايي : حاكم‌ در مورد موقوفات‌ عامه‌ نمي تواند متولي‌ معين‌ كند و اين‌ وظيفه‌ از طرف‌ مقام‌ معظم رهبري‌ به‌ نماينده‌ ايشان‌ در اداره‌ اوقاف‌ و امور خيريه‌ واگذار شده‌ است‌ و در مورد موقوفات‌ خاصه‌ مثل‌ وقف‌ براولاد در صورتي‌ كه‌ واقف‌ يا كسي‌ كه‌ تعيين‌ متولي‌ با او است‌ متولي‌ را مشخص‌ نكرده‌ است‌ حاكم‌ نمي تواندصبي‌ و غير مميز را متولي‌ كند، ولي‌ صبي‌ مميز را در صورتي‌ كه‌ متوقف‌ بر مباشرت‌ او در اجراي‌ عقود نباشدمي تواند متولي‌ قرار دهد و به‌ نظر آيت الله‌ سيستاني‌ صبي‌ مميز را مطلقا مي تواند متولي‌ قرار دهد; ولي‌ قدرمتيقن‌ و موافق‌ با احتياط اين‌ است‌ كه‌ به‌ همان‌ نظر امام‌ (ره ) اكتفا شود

 

 
» موضوعات مطالب سایت «
 
 
مدرسه حقوق ایرانصفحه اصلی || درباره ما || پاسخ به سوالات شما || تماس با ما
feed-image