به وب سایت رسمی گروه مدرسه حقوق ، خوش آمدید  09122330365

 ضمن تشکر از شما کاربر عزیز که سایت مدرسه حقوق را جهت استفاده از خدمات ما انتخاب نموده اید به اطلاع شما میرسانیم این سایت با هدف ارتقاء سطح اطلاعات حقوقی و رفع نیازها و مشکلات حقوقی شما راه اندازی گشته و در جهت نیل به این هدف و رفع اشکالات موجود و ارائه خدمات بهتر ، رهنمودها و انتقادات و پیشنهادات شما کاربر عزیز را می طلبد . لازم بذکر است در طراحی و ارائه مطالب سعی بر رعایت سادگی و دسترسی آسان به مطالب و مشکلات متداول حقوقی گشته که جامعه بیشتر با آن دست به گریبان است.

تا چه قبول افتد و چه در نظر آید.

ضمنا کاربران محترم  می توانند از طریق قسمت ارتباط با ما و یا از طریق ایمیل این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید و یا gmail.com@ تقاضای خود را در زمینه استفاده از خدمات وکالتی و یا مشاوره حقوقی وکلای مجرب پایه یک دادگستری عضو گروه مدرسه حقوق در تمام نقاط داخل و یا خارج از کشور و نیز در زمینه مهاجرت اعلام نمایند تا در اسرع وقت با ایشان تماس حاصل گردد .

آراي‌ فقهي‌ در خصوص‌ قتل‌ ناشي‌ از اشتباه‌ در هدف‌

 

آراي‌ فقهي‌ در خصوص‌ قتل‌ ناشي‌ از اشتباه‌ در هدف‌

متن سئوال

 

در جلسه‌ عروسي‌ آقاي‌ «الف » مشغول‌ رقص‌ و پايكوبي‌ بوده ، آقاي‌ «ب » به‌ وي‌ تذكر مي دهد كه‌ درجاي‌ خود بنشيند و پس‌ از چند مرحله‌ تذكر با يكديگر منازعه‌ مي نمايند. آقاي‌ «الف » چاقو را به‌ قصدايراد ضربه‌ به‌ آقاي‌ «ب » باز مي كند، لكن‌ آقاي‌ «ب » توسط مردم‌ به‌ كنار جلسه‌ كشيده‌ مي شود و ضربه چاقو به‌ فرد ديگري‌ اصابت‌ نموده‌ و فوت‌ مي كند، استدعا دارد نظر حضرات‌ مراجع‌ عظام‌ تقليد را جهت بهره وري‌ قضايي‌ جويا و ارسال‌ فرمائيد.

 

 

 

متن پاسخ

 

کار تحقيقي از : محمد حسني
-----------------------------
در مواردي‌ كه‌ قاتل‌ با ابزار قتاله‌ و يا نوعا كشنده‌ قصد كشتن‌ فرد محقون‌ الدم‌ را داشته‌ اما در اثر خطا محقون الدم‌ ديگري‌ را به‌ قتل‌ مي رساند، منشأ خطا متفاوت‌ است :
1 ـ گاهي‌ منشأ خطا ممكن‌ است‌ اشتباه‌ در هويت‌ و تشخيص‌ مصداق‌ باشد براي‌ مثال ، جاني‌ به‌ خيال‌ اين كه‌ فرد مورد هدف‌ آقاي‌ «زيد» است‌ به‌ سوي‌ وي‌ تيراندازي‌ يا با ابزار غالبا كشنده‌ به‌ او هجوم‌ مي نمايد، اما بعدامعلوم‌ مي گردد كه‌ مقتول‌ «زيد» نبوده ، بلكه‌ فردي‌ ديگر است . در اين‌ فرض‌ قصد قتل‌ و قصد فعل‌ تحقق‌ داشته‌ وقتل‌ مذكور عمد خواهد بود. در اين‌ باره‌ استفتائاتي‌ وجود دارد كه‌ به‌ آن ها اشاره‌ مي گردد:

 

سؤال
چنانچه‌ قاتل‌ به‌ قصد (الف ) تيري‌ را به‌ سوي‌ او پرتاب‌ كند غافل‌ از اين‌ كه‌ شخص‌ مورد هدف‌ (ب )است . قتل‌ واقع‌ شده‌ چه‌ نوع‌ قتلي‌ است ؟

 

آيت‌ الله‌ العظمي‌ محمد فاضل‌ لنكراني
«قتل‌ عمد محسوب‌ مي شود; چون‌ با آله‌ قتاله‌ و عمدا و به‌ قصد قتل‌ به‌ شخص‌ معين‌ زده‌ است ، منتهي‌ درهويت‌ او اشتباه‌ كرده‌ است .»1
آيت‌ الله‌ العظمي‌ محمد فاضل‌ لنكراني‌ در پاسخ‌ به‌ سؤال‌ ديگر مي فرمانيد:
«اگر هر دو ] مقصود و مقتول‌ [ محقون‌ الدم‌ بوده اند قتل‌ واقع‌ شده‌ حكم‌ عمد را دارد چون‌ با قصد و با آله قتاله‌ شخص‌ محقون‌ الدم‌ حاضر و معين‌ را كشته‌ است‌ گرچه‌ در تطبيق‌ خطا كرده‌ و خيال‌ كرده‌ زيد است .»2

 

سؤال
در صورتي‌ كه‌ قاتل‌ به‌ قصد كشتن‌ زيد تير اندازي‌ كند و بعد از مرگ‌ معلوم‌ شود آن‌ شخص‌ مقتول بكر بوده‌ است‌ (اشتباه‌ در هويت ) قتل‌ عمد است‌ يا شبه‌ عمد؟

 

آيت‌ الله‌ العظمي‌ ناصر مكارم‌ شيرازي
«قتل‌ عمد محسوب‌ مي شود.»3

 

سؤال
هرگاه‌ بر اثر تيراندازي‌ شخصي‌ كشته‌ شود و جاني‌ مدعي‌ باشد كه‌ قصد قتل‌ مقتول‌ را نداشته بلكه‌ قصد برادر وي‌ را داشته‌ است . آيا صرف‌ ادعاي‌ وي‌ مانع‌ از قصاص‌ مي شود يا خير؟ و در صورت اول‌ اثبات‌ آن‌ به‌ عهده‌ جاني‌ است‌ يا اولياي‌ دم‌ بايد ثابت‌ كنند كه‌ جاني‌ قصد مقتول‌ را داشته ؟ و درصورت‌ عدم‌ اثبات‌ حكمش‌ چيست ؟4

 

امام‌ خميني‌ (ره )
«اگر قصد قتل‌ نفس‌ محقون‌ الدمي‌ را داشته‌ و تير به‌ نفس‌ محقون‌ الدم‌ ديگر اصابت‌ كرده‌ و او را كشته‌ حكم قتل‌ عمد مترتب‌ است‌ اگرچه‌ احوط آن‌ است‌ كه‌ اولياي‌ دم‌ مصالحه‌ به‌ ديه‌ نمايند.»
آيت‌ الله‌ العظمي‌ سيد محمدرضا موسوي‌ گلپايگاني‌ (ره )
«در فرض‌ مسأله‌ اگر مقتول‌ و برادرش‌ هر دو محقون‌ الدم‌ بوده اند و قاتل‌ به‌ طرف‌ مقتول‌ تيراندازي‌ كرده‌ به خيال‌ اين‌ كه‌ برادر مقتول‌ است‌ و او را كشته ، ورثه‌ مقتول‌ حق‌ قصاص‌ دارند و ادعاي‌ جاني‌ مسموع‌ نيست .»

 

سؤال
در صورتي‌ كه‌ قاتل‌ به‌ قصد كشتن‌ به‌ زيد تيراندازي‌ كند و بعد از مرگ ، معلوم‌ شود شخص مقتول ، بكر بوده‌ است‌ (اشتباه‌ در هويت ) آيا قتل‌ عمد است‌ يا شبه‌ عمد؟ در هر صورت‌ علت‌ آن‌ چيست ؟

 

آيت‌ الله‌ العظمي‌ محمد فاضل‌ لنكراني
«اگر هر دو محقون‌ الدم‌ بوده اند قتل‌ واقع‌ شده‌ حكم‌ عمد را دارد. چون‌ با قصد و آلت‌ قتاله‌ شخص‌ محقون الدم‌ حاضر و معين‌ را كشته‌ است‌ گرچه‌ در تطبيق‌ خطا كرده‌ و خيال‌ كرده‌ زيد است .»5

 

سؤال
1 ـ شخصي‌ فردي‌ را به‌ تصور اين‌ كه‌ زيد است‌ با قصد قتل‌ و به‌ ناحق‌ به‌ قتل‌ مي رساند ليكن‌ بعداكاشف‌ به‌ عمل‌ مي آيد كه‌ مقتول‌ زيد نبوده‌ بلكه‌ بكر بوده‌ است‌ كه‌ قاتل‌ پس‌ از مرگ‌ او فوق‌ العاده‌ متأثرهم‌ مي شود با فرض‌ محقون‌ الدم‌ بودن‌ هر دو شخص‌ زيد و بكر، نوع‌ قتل‌ ارتكابي‌ و حكم‌ آن‌ چيست ؟
2 ـ فردي‌ مرتكب‌ گفتار يا كرداري‌ مي شود كه‌ حرام‌ است‌ ولي‌ موجب‌ ارتداد نمي شود، مثل‌ توهين به‌ آيات‌ عظام‌ و فردي‌ ديگر به‌ تصور مهدورالدم‌ بودن ، وي‌ را به‌ قتل‌ مي رساند، نوع‌ قتل‌ ارتكابي‌ و حكم قضيه‌ چيست ؟
3 ـ كسي‌ با قصد قتل‌ (الف ) به‌ سوي‌ او تيراندازي‌ مي كند ولي‌ تير كمانه‌ كرده‌ و به‌ شخص‌ (ب )اصابت‌ مي كند كه‌ موجب‌ مرگ‌ او مي شود با فرض‌ محقون الدم‌ بودن‌ هر دو شخص‌ (الف‌ و ب ) نوع‌ قتل ارتكابي‌ و حكم‌ قضيه‌ چيست ؟
آيا در هر يك‌ از شقوق‌ فوق‌ در صورت‌ عدم‌ امكان‌ قتل‌ مي توان‌ وي‌ را تعزير كرد يا خير؟

 

آيت‌ الله‌ العظمي‌ لطف‌ الله‌ صافي‌ گلپايگاني
«در فرض‌ اول‌ و دوم‌ قتل‌ محكوم‌ به‌ عمد است‌ و در صورت‌ سوم‌ كه‌ مقتول‌ را مهدورالدم‌ مي دانسته‌ ظاهراشبه‌ عمد محسوب‌ مي شود و ضامن‌ ديه‌ است‌ والله‌ العالم .»6
2 ـ گاهي‌ ممكن‌ است‌ منشأ اشتباه‌ قاتل‌ تشخيص‌ نادرست‌ از مصداق‌ و هويت‌ نباشد بلكه‌ منشأ آن ، اشتباه در هدف‌ و خطاي‌ در تيراندازي‌ يا خطا در نحوه‌ انجام‌ عمل‌ مجرمانه‌ باشد. در اين‌ فرض‌ اختلاف‌ نظر وجوددارد در نظر شهيد ثاني 7 و به‌ تبع‌ ايشان ، در نظر علامه‌ مجلسي 8 و صاحب‌ مفتاح‌ الكرامه 9، وقوع‌ يا عدم‌ وقوع متعلق‌ قصد قاتل‌ در تحقق‌ قتل‌ عمد مؤثر است‌ به‌ طوري‌ كه‌ هرگاه‌ قصد مورد نظر قاتل‌ كه‌ كشتن‌ فرد «الف » بوده ،واقع‌ نشده‌ باشد و به‌ جاي‌ او فرد «ب » به‌ قتل‌ برسد، قتل‌ عنوان‌ خطاي‌ محض‌ خواهد داشت .
قانون‌ مجازات‌ اسلامي‌ در ماده‌ 296 از همين‌ نظر پيروي‌ و اعلام‌ كرده‌ است‌ كه : در مواردي‌ هم‌ كه‌ كسي قصد تير اندازي‌ به‌ كسي‌ يا شئي‌ يا حيواني‌ را داشته‌ باشد و تير او به‌ انسان‌ بي‌ گناه‌ ديگري‌ اصابت‌ كند عمل‌ اوخطاي‌ محض‌ محسوب‌ مي شود.
لازم‌ به‌ ذكر است‌ كه‌ در نظر برخي‌ از فقها، در فرض‌ مذكور قتل‌ شبه‌ عمد مي باشد.

 

سؤال
شخصي‌ با قصد قتل‌ فرد (الف ) به‌ سوي‌ او تيراندازي‌ مي كند ولي‌ تير او خطا رفته‌ و شخص‌ (ب ) رامي كشد اگر شخص‌ (ب ) محقون‌ الدم‌ باشد در دو فرض‌ مهدور الدم‌ و محقون‌ الدم‌ بودن‌ شخص‌ (الف )نوع‌ قتل‌ ارتكابي‌ و حكم‌ قضيه‌ چيست ؟

 

آيت‌ الله‌ العظمي‌ محمد فاضل‌ لنكراني
«در هر دو صورت‌ ظاهرا قتل‌ مذكور از نوع‌ شبه‌ عمد محسوب‌ مي شود.»10

 

سؤال
گاهي‌ جاني‌ قصد وقوع‌ فعل‌ بر مجني‌ عليه‌ را ندارد ولي‌ تعدي‌ و تفريط وي‌ باعث‌ مي شود كه‌ فعل بر مجني‌ عليه‌ واقع‌ شود; مانند آن‌ كه‌ جاني‌ در محيطي‌ شلوغ‌ به‌ سوي‌ آقاي‌ (الف ) تيراندازي‌ مي كندولي‌ به‌ آقاي‌ (ب ) مي خورد، نوع‌ قتل‌ در اين‌ مورد چيست ؟

 

آيت‌ الله‌ العظمي‌ محمد فاضل‌ لنكراني
«در فرض‌ سؤال‌ شبه‌ عمد است .»11

 

 
» موضوعات مطالب سایت «
 
 
مدرسه حقوق ایرانصفحه اصلی || درباره ما || پاسخ به سوالات شما || تماس با ما
feed-image