به وب سایت رسمی گروه مدرسه حقوق ، خوش آمدید  09122330365

 ضمن تشکر از شما کاربر عزیز که سایت مدرسه حقوق را جهت استفاده از خدمات ما انتخاب نموده اید به اطلاع شما میرسانیم این سایت با هدف ارتقاء سطح اطلاعات حقوقی و رفع نیازها و مشکلات حقوقی شما راه اندازی گشته و در جهت نیل به این هدف و رفع اشکالات موجود و ارائه خدمات بهتر ، رهنمودها و انتقادات و پیشنهادات شما کاربر عزیز را می طلبد . لازم بذکر است در طراحی و ارائه مطالب سعی بر رعایت سادگی و دسترسی آسان به مطالب و مشکلات متداول حقوقی گشته که جامعه بیشتر با آن دست به گریبان است.

تا چه قبول افتد و چه در نظر آید.

ضمنا کاربران محترم  می توانند از طریق قسمت ارتباط با ما و یا از طریق ایمیل این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید و یا gmail.com@ تقاضای خود را در زمینه استفاده از خدمات وکالتی و یا مشاوره حقوقی وکلای مجرب پایه یک دادگستری عضو گروه مدرسه حقوق در تمام نقاط داخل و یا خارج از کشور و نیز در زمینه مهاجرت اعلام نمایند تا در اسرع وقت با ایشان تماس حاصل گردد .

چگونگي توارث در هدم و غرق و مصاديق هدم

 

چگونگي توارث در هدم و غرق و مصاديق هدم

متن سئوال

 

با عنايت‌ به‌ متون‌ فقهي ، نظريه‌ فقهاي‌ عظام‌ و نيز مفاد ماده‌ 873 قانون‌ مدني‌ كه‌ مي گويد: «اگر تاريخ‌ فوت اشخاصي‌ كه‌ از يكديگر ارث‌ مي برند مجهول‌ و تقدم‌ و تأخر هيچ‌ يك‌ معلوم‌ نباشد اشخاص‌ مزبور از يكديگر ارث نمي برند مگر آن‌ كه ، موت‌ به‌ سبب‌ غرق‌ يا هدم‌ واقع‌ شود كه‌ در اين‌ صورت‌ از يكديگر ارث‌ مي برند.» مقتضي‌ است اولا: نظر فقهي‌ خود را در مورد هدم‌ و تعريف‌ و ملاك‌ آن‌ و نيز مصاديق‌ هدم‌ اعلام‌ كنيد، ثانيا: آيا مواردي‌ همچون تصادفات‌ رانندگي‌ سقوط هواپيما، برخورد قطار و غيره‌ كه‌ موجب‌ موت‌ چنين‌ اشخاصي‌ مي گردد هدم‌ محسوب مي گردد يا خير؟

 

 

 

متن پاسخ

 

کار تحقيقي از : محققان گروه تحقيقات حقوق خصوصي
-----------------------------
واژه‌ هدم‌ در لغت ، نقيض‌ بنا و به‌ معناي‌ خراب‌ كردن‌ است .1 در اصطلاح‌ فقهي‌ و حقوقي‌ نيز منظور ازهدم ، مردن‌ به‌ دليل‌ خراب‌ شدن‌ بنا و زير آوار ماندن‌ و منظور از غرق ، مردن‌ به‌ دليل‌ غرق‌ شدن‌ در رودخانه ،دريا يا استخر است‌ و به‌ هر حال ، منظور از اصطلاح‌ «هدم‌ و غرق » مردن‌ هم‌ زمان‌ دو شخص‌ در حادثه‌ فروريختن‌ بنا و ديوار يا غرق‌ شدن‌ در آب‌ است .2
به‌ هر حال ، آن‌ گاه‌ كه‌ دو نفر كه‌ امكان‌ توارث‌ بين‌ آن هاست ، فوت‌ مي كنند از چند حالت‌ خارج‌ نيست :
1 . فوت‌ آن ها تقارن‌ ندارد و تقدم‌ و تأخر فوت‌ هر يك‌ از آن ها معلوم‌ است . در اين‌ صورت‌ فقط آن‌ كس‌ كه بعدا فوت‌ كرده‌ از متوفاي‌ قبلي‌ ارث‌ مي برد.
2 . فوت‌ آن ها تقارن‌ ندارد و تاريخ‌ فوت‌ يكي‌ از آن ها معلوم‌ و ديگري‌ از حيث‌ تقدم‌ و تأخر مجهول‌ باشد كه مشمول‌ ماده‌ 874 قانون‌ مدني‌ است‌ و فقط آن‌ كه‌ تاريخ‌ فوتش‌ مجهول‌ است‌ از ديگري‌ ارث‌ مي برد.
3 . اگر فوت‌ آن ها در آن‌ واحد بوده‌ و تقارن‌ داشته‌ و علم‌ به‌ تقارن‌ و هم‌ زماني‌ فوت‌ آن ها داشته‌ باشيم ، ازهمديگر ارث‌ نمي برند و فرقي‌ نمي كند كه‌ مرگ‌ به‌ سبب‌ حادثه‌ باشد يا مرگ‌ عادي‌ (به‌ سبب‌ بيماري ) باشد.3
4 . اگر در تقارن‌ فوت‌ و نيز در تقدم‌ و تأخر فوت‌ آن‌ دو شك‌ داشته‌ باشيم . موضوع‌ مشمول‌ حكم‌ ماده‌ 873قانون‌ مدني‌ است‌ و آن‌ چه‌ مسلم‌ است‌ قانون‌ مدني‌ در صورتي‌ كه‌ مرگ‌ به‌ سبب‌ عادي‌ و بيماري‌ باشد، حكم‌ به عدم‌ توارث‌ بين‌ اين‌ دو داده‌ است‌ و در صورتي‌ كه‌ موت‌ به‌ سبب‌ غرق‌ يا هدم‌ واقع‌ شود، مسلما از يكديگر ارث مي برند; اما در مواردي‌ كه‌ سبب‌ فوت ، حادثه‌ تصادف‌ اتومبيل ، هواپيما، آتش‌ سوزي‌ و سوانح‌ ديگر باشد،نويسندگان‌ حقوق‌ مدني‌ دو ديدگاه‌ را اتخاذ كرده اند و بعضي‌ حكم‌ «هدم‌ و غرق » يعني‌ توارث‌ را در اين‌ مواردجاري‌ دانسته اند.4 اما از لحاظ فقهي‌ بايد گفت :
مسأله‌ مطروحه‌ از مسائل‌ اختلافي‌ بين‌ فقهاي‌ معظم‌ شيعه‌ است . در بين‌ فقهاي‌ سلف ، بزرگاني‌ مانند شيخ طوسي ، ابن‌ جنيد، ابن‌ حمزه ، ابي‌ الصلاح‌ در اين‌ مسأله‌ قائل‌ به‌ توارث‌ و تسري‌ حكم‌ هدم‌ و غرق‌ هستند.5برخي‌ ديگر مانند علامه‌ در مختلف‌ الشيعه‌ و شهيد ثاني‌ و مؤلف‌ جواهر الكلام‌ در مواردي‌ كه‌ سبب‌ مرگ‌ غير ازهدم‌ و غرق‌ باشد قائل‌ به‌ عدم‌ توارث‌ شده اند و صاحب‌ جواهر اين‌ قول‌ را به‌ اكثر فقهاي‌ اماميه‌ نسبت‌ داده است 6 و بعضي‌ از فقها مانند محقق‌ حلي‌ و صاحب‌ رياض‌ در اين‌ مورد توقف‌ كرده اند.7
با اين‌ همه ، فقهاي‌ معاصر ضمن‌ اشاره‌ به‌ وجود دو قول ، اكثرا قائل‌ به‌ توارث‌ شده اند و در اسباب‌ ديگري مانند حرق‌ (آتش‌ سوزي )، قتل‌ در معركه ، افتراس‌ سبع‌ (دريده‌ شدن‌ توسط حيوان‌ درنده )، حادثه‌ تصادف اتومبيل‌ يا حادثه‌ هواپيما، در صورتي‌ كه‌ تقدم‌ و تأخر فوت‌ آن ها نامعلوم‌ باشد، حكم‌ هدم‌ و غرق‌ را جاري دانسته اند و بعضا مرگ‌ عادي‌ (حتف‌ انف ) را استثنا كرده اند.8
البته‌ فقهايي‌ مانند امام‌ خميني‌ و آيات‌ عظام‌ سيستاني‌ و سبزواري‌ ضمن‌ فتوا به‌ توارث‌ همانند حالت‌ هدم و غرق ، جهت‌ احتياط تصالح‌ را مطلوب‌ دانسته اند.
به‌ هر حال ، نظر اخير (قول‌ به‌ توارث ) كه‌ مشهور فقهاي‌ معاصر و نظريه‌ مراجع‌ معظم‌ تقليد است‌ ترجيح دارد.
در پايان‌ به‌ برخي‌ از فتاواي‌ فقهاي‌ عظام‌ اشاره‌ مي شود:
امام‌ خميني‌ (ره ) مي فرمايد:
«لو مات‌ اثنان‌ و شك‌ في‌ التقارن‌ و التقدم‌ و التأخر و لم‌ يعلم‌ التاريخ‌ فان‌ كان‌ سبب‌ موتهما الغرق‌ أو الهدم‌ فلااشكال‌ في‌ ارث‌ كل‌ منهما من‌ الاخر، و ان‌ كان‌ السبب‌ غير هما أي‌ سبب‌ كان‌ أو كان‌ الموت‌ حتف‌ أنف‌ أو اختلفافي‌ الاسباب‌ فهل‌ يحكم‌ بالقرعه‌ أو التصالح‌ أو كان‌ حكمه‌ حكم‌ الغرقي‌ و المهدوم‌ عليهم ؟ وجوه ، أقواها الاخير وان‌ كان‌ الاحتياط بالتصالح‌ مطلوبا سيما فيما كان‌ موتهما أو أحدهما حتف‌ أنف‌ و يجري‌ الحكم‌ في‌ موت‌ الاكثرمن‌ اثنين .»9
آيت‌ الله‌ العظمي‌ خويي‌ مي فرمايد: «اذا ماتا بسبب‌ غير الغرق‌ و الهدم‌ كالحرق‌ و القتل‌ في‌ معركه‌ قتال‌ اوافتراس‌ سبع‌ او نحو ذلك‌ ففي‌ الحكم‌ بالتوارث‌ من‌ الطرفين‌ كما في‌ الغرق‌ و الهدم‌ قولان‌ اقواهما ذلك‌ بل‌ الظاهرعموم‌ الحكم‌ لما اذا ماتا حتف‌ انفهما بلا سبب .»10
آيت‌ الله‌ سيدمحمد روحاني‌ مانند آيت‌ الله‌ العظمي‌ خويي‌ فتوا داده‌ است .11
آيت‌ الله‌ العظمي‌ سيستاني‌ مي فرمايد: «اذا مات‌ المتوارثان‌ و احتمل‌ في‌ موت‌ كل‌ منهما السبق‌ و اللحوق‌ والاقتران‌ او علم‌ السبق‌ و جهل‌ السابق‌ فان‌ كان‌ سبب‌ موتهما الغرق‌ او الهدم‌ ورث‌ كل‌ منهما الاخر و ان‌ كان‌ السبب غير الغرق‌ و الهدم‌ كالحرق‌ او القتل‌ في‌ المعركه‌ او افتراس‌ سبع‌ او نحو ذلك‌ ففي‌ الحكم‌ بالتوارث‌ من‌ الطرفين‌ كمافي‌ الغرق‌ و الهدم‌ قولان‌ اقواهما ذلك‌ بل‌ الظاهر عموم‌ الحكم‌ لما اذا ماتا حتف‌ انفهما بلاسبب‌ و ان‌ كان‌ الاحتياطبالتصالح‌ في‌ محله‌ لاسيما في‌ الصوره‌ الاخيره .»12
مرحوم‌ سيد عبدالاعلي‌ سبزواري‌ مي نويسد: «اذا ماتا بسبب‌ غير الغرق‌ و الهدم‌ كالحرق‌ و القتل‌ في‌ معركه قتال‌ او حادثه‌ السير او افتراس‌ سبع‌ او نحو ذلك‌ فالحكم‌ كما في‌ الغرقي‌ و المهدوم‌ عليهم‌ و لكن‌ الاحوط التصالح في‌ غير خصوص‌ الغرقي‌ و المهدوم‌ عليهم .»13

 

سؤال
مادر و فرزندي‌ از دنيا رفته اند و كسي‌ نمي داند كه‌ كدام‌ يك‌ زودتر مرده اند در اين‌ صورت‌ ارث‌ ايشان‌ چگونه است‌ و از طرفي‌ اگر موارد مختلفه‌ داشته‌ باشد از قبيل‌ تصادف‌ و يا مهدوم‌ عليهم‌ و يا غرقي‌ و غير اين ها فرق‌ دارديا نه ؟

 

آيت‌ الله‌ العظمي‌ سيد محمدرضا گلپايگاني‌ (ره )
«اگر متوارثين‌ مثل‌ مادر و فرزند به‌ واسطه‌ سبب‌ واحدي‌ مثل‌ غرق‌ يا تصادف‌ يا آتش‌ سوزي‌ بميرند و هر دومال‌ داشته‌ باشند و تقدم‌ و تأخر و تقارن‌ موت‌ آن ها معلوم‌ نباشد، هر يك‌ از ديگري‌ ارث‌ مي برند... و اگر به‌ مرگ عادي‌ مرده اند و تقدم‌ و تأخر آن‌ معلوم‌ نيست‌ توارث‌ بين‌ آن ها نمي باشد و...»14

 

 
» موضوعات مطالب سایت «
 
 
مدرسه حقوق ایرانصفحه اصلی || درباره ما || پاسخ به سوالات شما || تماس با ما
feed-image