به وب سایت رسمی گروه مدرسه حقوق ، خوش آمدید  09122330365

 ضمن تشکر از شما کاربر عزیز که سایت مدرسه حقوق را جهت استفاده از خدمات ما انتخاب نموده اید به اطلاع شما میرسانیم این سایت با هدف ارتقاء سطح اطلاعات حقوقی و رفع نیازها و مشکلات حقوقی شما راه اندازی گشته و در جهت نیل به این هدف و رفع اشکالات موجود و ارائه خدمات بهتر ، رهنمودها و انتقادات و پیشنهادات شما کاربر عزیز را می طلبد . لازم بذکر است در طراحی و ارائه مطالب سعی بر رعایت سادگی و دسترسی آسان به مطالب و مشکلات متداول حقوقی گشته که جامعه بیشتر با آن دست به گریبان است.

تا چه قبول افتد و چه در نظر آید.

ضمنا کاربران محترم  می توانند از طریق قسمت ارتباط با ما و یا از طریق ایمیل این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید و یا gmail.com@ تقاضای خود را در زمینه استفاده از خدمات وکالتی و یا مشاوره حقوقی وکلای مجرب پایه یک دادگستری عضو گروه مدرسه حقوق در تمام نقاط داخل و یا خارج از کشور و نیز در زمینه مهاجرت اعلام نمایند تا در اسرع وقت با ایشان تماس حاصل گردد .

حكم نفقة‌ اقارب از زمان درخواست تا صدور و اجراي حكم

 

حكم نفقة‌ اقارب از زمان درخواست تا صدور و اجراي حكم

متن سئوال

 

1 ـ آنچه‌ كه‌ از مباني‌ فقهي‌ مانند تحريرالوسيله‌ امام‌ (ره ) در بحث‌ نفقه‌ اقارب‌ مسأله‌ 11 و موادقانوني‌ استفاده‌ مي شود اين‌ است‌ كه‌ نفقه‌ اقارب‌ نسبت‌ به‌ زمان‌ گذشته‌ قضا نمي شود به‌ خلاف‌ نفقه زوجه ، سؤال‌ اين‌ است‌ كه‌ در موارد امتناع‌ منفق‌ از انفاق‌ به‌ اقارب‌ كه‌ ذي حق‌ به‌ دادگاه‌ مراجعه‌ مي كند اززمان‌ درخواست‌ وي‌ تا زمان‌ رسيدگي‌ و صدور حكم‌ مدتي‌ طول‌ مي كشد اگر در اين‌ مدت‌ حاكم‌ اجازه استدانه‌ به‌ متقاضي‌ نداده‌ باشد آيا در زمان‌ صدور حكم‌ اين‌ مدت‌ فاصله‌ بين‌ درخواست‌ تا صدور حكم را ذي حق‌ مستحق‌ نفقه‌ مي شود يا به‌ عنوان‌ نفقه‌ گذشته‌ مستحق‌ نمي باشد.
2 ـ نسبت‌ به‌ سؤال‌ اول‌ در صورتي‌ كه‌ ذي حق‌ مستحق‌ نفقه‌ زمان‌ درخواست‌ تا صدور حكم‌ نباشداگر بعد از صدور حكم‌ تا زمان‌ اجراي‌ حكم‌ مدتي‌ طول‌ بكشد آيا ذي نفع‌ مستحق‌ نفقه‌ اين‌ زمان‌ مي باشديا فقط نفقه‌ آينده‌ از زمان‌ پرداخت‌ محاسبه‌ و ادا مي شود و خلاصه‌ آن‌ كه‌ نفقه‌ گذشته‌ اقارب‌ كه‌ پرداخت نمي شود مراد از گذشته‌ قبل‌ از زمان‌ درخواست‌ است‌ يا قبل‌ از زمان‌ حكم‌ بر پرداخت‌ است‌ يا قبل‌ از اداي نفقه‌ است‌ (البته‌ در همه‌ موارد در صورتي‌ كه‌ امر به‌ استدانه‌ از طرف‌ حاكم‌ وجود نداشته‌ باشد؟)

 

 

 

متن پاسخ

 

در خصوص‌ سؤال‌ طرح‌ شده‌ به‌ نظر مي رسد، اين‌ مسأله‌ در كتاب هاي‌ فقهي‌ مطرح‌ شده‌ است . در شرايع آمده‌ است : «و لاتقضي‌ نفقه‌ الاقارب‌ لانها مواساه‌ لسد الخله‌ و لا تستقر في‌ الذمه‌ ولو قدرها الحاكم ». نفقه‌ اقارب قضا نمي شود چون‌ آن‌ براي‌ همياري‌ و كمك‌ به‌ آنها است‌ تا نيازهايشان‌ برآورده‌ شود لذا در ذمه‌ قرار نمي گيردگرچه‌ حاكم‌ به‌ آن‌ حكم‌ كرده‌ و معين‌ كرده‌ باشد. صاحب‌ جواهر (ره ) نيز پس‌ از نقل‌ اين‌ عبارت‌ آن‌ را تأييد كرده است1 و شهيد ثاني‌ (ره ) با پذيرش‌ اين‌ نظر در تعليل‌ آن‌ آورده‌ است : «... ولافرق‌ في‌ ذلك‌ عندنا بين‌ تقدير الحاكم لها و عدمه ، لان‌ تقديرها لم‌ يخرجها عن‌ حالها الاصلي‌ من‌ كونها مواساه‌ و دفع‌ ضروره‌ خلافا لبعض‌ الشافعيه حيث‌ ذهب‌ الي‌ أنها مع‌ فرض‌ الحاكم‌ لها تصير دينا في‌ الذمه »2
و از عبارت‌ حضرت‌ امام‌ خميني‌ (ره )3 و فقهاي‌ بزرگوار ديگر كه‌ آورده اند «... و لايتداركها ولو فاتها في وقتها و زمانها ولو بتقصير من‌ المنفق ، ولاتستقر في‌ ذمته ...» مي توان‌ به‌ دست‌ آورد كه‌ تقصير در عدم‌ پرداخت نفقه‌ شامل‌ مورد سؤال‌ نيز مي شود و عدم‌ قابليت‌ نفقه‌ اقارب‌ براي‌ استقرار در ذمه‌ در هيچ‌ حالي ، خود نشانه‌ آن است‌ كه‌ با حكم‌ حاكم‌ نيز مستقر بر ذمه‌ نمي شود تا پس‌ از آن‌ قابل‌ وصول‌ باشد.
و در پايان‌ راه‌ حلي‌ كه‌ مرحوم‌ شيخ‌ طوسي ، در خصوص‌ كساني‌ كه‌ نفقه‌ اقارب‌ را نمي پردازند نقل‌ مي شود:«و نفقه‌ الاقارب‌ تجب‌ يوما بيوم ... و نفقه‌ القرابه‌ يومه‌ يقال‌ له‌ أنفق ، فان‌ أنفق‌ و الا كلفه‌ السلطان‌ فان‌ أبي‌ حبسه ،فان‌ أبي‌ عزره‌ فان‌ أبي‌ فالحكم‌ فيه‌ في‌ هذه‌ المساله‌ و فيه‌ ان‌ كان‌ غائبا هاربا سواء. فالسلطان‌ ينظر فيما عليه‌ و فيماهو ماله‌ الان ، فان‌ كان‌ من‌ جنس‌ الدين‌ قضاه‌ منه‌ و ان‌ كان‌ من‌ غير جنسه ، فان‌ كان‌  له‌ عقار و غيره‌ باع‌ عليه‌ غيرالعقار في‌ دينه‌ فان‌ لم‌ يكن‌ له‌ غير العقار باع‌ فيه‌ العقار و صرف‌ ثمنه‌ الي‌ ماهو عليه‌ و فيه‌ خلاف .»4
در اين‌ مورد استفتايي‌ از محضر مراجع‌ عظام‌ به‌ عمل‌ آمده‌ كه‌ در ذيل‌ مي آيد:

 

سؤال
با توجه‌ به‌ اين‌ كه‌ بر طبق‌ مباني‌ فقهي‌ نفقه‌ اقارب‌ دين‌ نيست‌ و نفقه‌ گذشته‌ اقارب‌ قابل‌ مطالبه نيست ، در صورتي‌ كه‌ ذي حق‌ براي‌ مطالبه‌ نفقه‌ به‌ دادگاه‌ مراجعه‌ كرده‌ و دادخواست‌ بدهد و رسيدگي به‌ دعوي‌ و صدور حكم‌ مدتي‌ طول‌ بكشد، اگر در اين‌ مدت‌ حاكم‌ اجازه‌ استدانه‌ به‌ متقاضي‌ نداده‌ باشدآيا در زمان‌ صدور حكم ، متقاضي‌ مستحق‌ نفقه‌ حد فاصل‌ بين‌ دادخواست‌ تا صدور حكم‌ مي باشد يا به عنوان‌ نفقه‌ گذشته‌ مستحق‌ نمي باشد؟
همچنين‌ در صورتي‌ كه‌ از زمان‌ صدور حكم‌ به‌ انفاق‌ تا زمان‌ اجراي‌ آن‌ مدتي‌ طول‌ بكشد آيا اززمان‌ صدور بايد محاسبه‌ شود يا ملاك‌ زمان‌ اجرا است‌ و نفقه‌ حد فاصل‌ زمان‌ صدور حكم‌ تا اجراي حكم ، نفقه‌ گذشته‌ محسوب‌ مي شود؟ ضمنا همان‌ گونه‌ كه‌ مستحضر هستيد در گذشته‌ به‌ دليل‌ اين‌ كه معمولا فاصله‌ زماني‌ قابل‌ توجهي‌ بين‌ زمان‌ درخواست‌ و رجوع‌ به‌ حاكم‌ تا صدور حكم‌ وجود نداشته در كتب‌ فقهي‌ به‌ اين‌ فرع‌ متعرض‌ نشده اند.5

 

آيت‌ الله‌ العظمي‌ محمدتقي‌ بهجت
«غير از زوجه‌ اقارب‌ حق‌ مطالبه‌ نفقه‌ گذشته‌ را ندارد و حاكم‌ مي تواند مكلف‌ را به‌ دادن‌ نفقه‌ فعلي‌ ملزم نمايد. و مدت‌ صدور حكم‌ هر چه‌ قدر طول‌ بكشد نفقه‌ حكم‌ تكليفي‌ دارد نه‌ حكم‌ وضعي‌ مگر آن‌ كه‌ به‌ وجه صحيحي‌ به‌ وسيله‌ حاكم‌ يا عدول‌ مؤمنين‌ استدانه‌ بشود بر ذمه‌ منفق‌ كه‌ واجب‌ است‌ اداء اين‌ دين‌ والله‌ العالم .»
آيت‌ الله‌ العظمي‌ سيدعلي‌ سيستاني
«در فرض‌ اول‌ مستحق‌ نيست‌ و در فرض‌ دوم‌ آن‌ فاصله‌ زماني‌ را نمي تواند مطالبه‌ كند ولي‌ اگر از حاكم‌ شرع اجازه‌ استدانه‌ نتواند بگيرد مي تواند از يكي‌ از عدول‌ مؤمنين‌ اجازه‌ بگيرد و از جانب‌ كسي‌ كه‌ نفقه‌ بر او واجب است‌ قرض‌ كند و اين‌ قرض‌ را ملزم‌ به‌ پرداخت‌ است .»
آيت‌ الله‌ العظمي‌ سيد موسي‌ شبيري‌ زنجاني
«چون‌ نفقه‌ اقارب‌ دين‌ نيست ، تا زمان‌ اجراء اگر نفقه‌ پرداخته‌ نشد نفقه‌ گذشته‌ محسوب‌ مي شود.»
آيت‌ الله‌ العظمي‌ لطف‌ الله‌ صافي‌ گلپايگاني
«در فرض‌ سؤال‌ متقاضي‌ حق‌ مطالبه‌ نفقه‌ حدفاصل‌ بين‌ درخواست‌ تا صدور حكم‌ و همچنين‌ حدفاصل بين‌ صدور حكم‌ و اجراي‌ آن‌ را ندارد والله‌ العالم .»
آيت‌ الله‌ العظمي‌ محمد فاضل‌ لنكراني
«خير در مفروض‌ سؤال‌ كه‌ حاكم‌ اجازه‌ استدانه‌ نداده‌ است‌ استحقاق‌ نفقه‌ حد فاصل‌ مذكور را ندارد.»
آيت‌ الله‌ العظمي‌ ناصر مكارم‌ شيرازي
«تنها راه‌ حل‌ مشكل‌ اين‌ است‌ كه‌ از حاكم‌ شرع‌ يا كسي‌ كه‌ از طرف‌ او مأذون‌ است‌ اجازه‌ استدانه‌ بخواهد تابعد از صدور حكم‌ به‌ مشكلي‌ برخورد نكند.»
آيت‌ الله‌ العظمي‌ سيد عبدالكريم‌ موسوي‌ اردبيلي
«در فرض‌ سؤال‌ ملاك‌ از زمان‌ اجرا به‌ بعد مي باشد.»
آيت‌ الله‌ العظمي‌ حسين‌ نوري‌ همداني
«در فرض‌ مذكور مستحق‌ نفقه‌ نيست .
چون‌ در صور مذكوره‌ حاكم‌ شرع‌ حكم‌ به‌ استدانه‌ نكرده‌ است‌ چيزي‌ بر ذمه‌ شخصي‌ كه‌ بايد انفاق‌ كندنيامده‌ است‌ بلي‌ اگر حاكم‌ شرع‌ به‌ منفق‌ عليه‌ مي گفت‌ كه‌ برود استدانه‌ كند آن‌ موقع‌ اين‌ بحث‌ مورد پيدا مي كرد.»

 

 
» موضوعات مطالب سایت «
 
 
مدرسه حقوق ایرانصفحه اصلی || درباره ما || پاسخ به سوالات شما || تماس با ما
feed-image